GIÁO SƯ TRẦN ĐẠI NGHĨA “Vua vũ khí" 11 năm ở Pháp

Hành trình tự học trong bí mật để theo đuổi hoài bão chế tạo vũ khíGiáo sư Trần Đại Nghĩa, tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ra trong một gia đình hiếu học ở Vĩnh Long. Từ nhỏ ông đã nổi tiếng học giỏi các môn tự nhiên, liên tục nhận học bổng hạng Ưu. Sau khi đỗ cả Tú tài bản xứ và Tú tài Tây, năm 1935 ông sang Pháp du học với một khát vọng duy nhất: tích lũy tri thức để sau này chế tạo vũ khí bảo vệ đất nước.Nhưng con đường ấy gần như bất khả thi. Chính ông từng kể:“Công việc chẳng phải là giản đơn. Không một nước nào trên thế giới lại ngớ ngẩn công bố các tài liệu kỹ thuật quân sự… Vì thế, trong 11 năm đằng đẵng ấy, tôi chỉ có thể mò mẫm tự học một cách âm thầm, đơn độc và bí mật hoàn toàn...”Không được phép tiếp cận các viện nghiên cứu quân sự, ông buộc phải học “đường vòng”: ghi danh vào nhiều trường kỹ thuật khác nhau, gom từng mảng kiến thức rời rạc để ghép thành nền tảng khoa học quân sự cho riêng mình. Nỗ lực phi thường ấy giúp ông nhận ba bằng gần như cùng lúc vào năm 1940: Kỹ sư Cầu đường, Kỹ sư Điện và Cử nhân Toán, rồi tiếp tục học thêm và nhận thêm nhiều văn bằng kỹ sư khác.Đó là hành trình học tập âm thầm nhưng bền bỉ, chuẩn bị cho một sứ mệnh mà ông đã định sẵn từ rất sớm. Về nước theo tiếng gọi của Bác HồNăm 1946, khi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Pháp, ông quyết định rẽ toàn bộ cuộc đời mình.Ông đã từ bỏ mức lương rất cao tương đương khoảng 20-22 lượng vàng mỗi tháng (5.500 Franc) tại Pháp để về nước theo cách mạng và phụng sự Tổ quốc. Chuẩn bị 1 tấn sách, tài liệu, ghi chép để mang về nước nhưng bị thất lạc khi gửi một người bạn, bởi vậy, GS Trần Đại Nghĩa chỉ còn cách duy nhất là khơi lại những kiến thức đã tích lũy trong đầu. Lúc nào ông cũng mải mê nghiên cứu, cứ nhớ ra gì là ghi chép ngay lập tức.Từ đây, Phạm Quang Lễ mang tên mới: Trần Đại Nghĩa.Và ngay lập tức ông được giao nhiệm vụ đặc biệt: Cục trưởng Cục Quân giới đầu tiên, đặt nền móng cho công nghiệp quốc phòng non trẻ của nước Việt Nam độc lập. Bazooka - Vũ khi thay đổi cục diện chiến trườngTrong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, quân ta hầu như không có vũ khí chống tăng. Muốn tiêu diệt xe tăng địch, người lính phải ôm bom ba càng và lao thẳng vào mục tiêu, chấp nhận hi sinh thân mình để mở đường.Trần Đại Nghĩa hiểu rằng không thể để chiến sĩ tiếp tục hi sinh như vậy. Với điều kiện thô sơ trong rừng, thiếu thốn máy móc, nguyên vật liệu, ông và cộng sự bắt tay nghiên cứu chế tạo Bazooka Việt Nam - mô phỏng theo nguyên lý của Mỹ, nhưng cải tiến để phù hợp với thực tế chiến trường và khả năng sản xuất trong nước.Khi Bazooka xuất hiện trên chiến trường, cục diện thay đổi rõ rệt: nó bắn cháy xe tăng địch, bắn chìm tàu chiến trên sông Lô và trở thành “khắc tinh” của quân Pháp. Lần đầu tiên, người lính Việt Nam có thể chống tăng từ xa, thay vì phải đổi mạng sống để lao vào thép nóng.Từ Bazooka đến SKZ, mìn, lựu đạn và nhiều loại vũ khí khác, dấu ấn của ông gắn liền với từng bước trưởng thành của quân giới Việt Nam. Từ quân giới đến giảng đườngSau chiến thắng và bước vào thời kỳ kiến thiết, ông lại nhận một trọng trách mới: trở thành Giám đốc đầu tiên của Đại học Bách khoa Hà Nội. Nếu trong chiến tranh ông dồn trí lực để tạo vũ khí cho quân đội, thì trong hòa bình ông dồn tâm huyết để đào tạo những thế hệ kỹ sư đầu tiên của nước nhà.Tinh thần học tập bền bỉ, ý chí tự lực tự cường và khát vọng dùng tri thức để phụng sự đất nước của Giáo sư Trần Đại Nghĩa vẫn là ngọn đuốc soi đường cho nhiều thế hệ Việt Nam hôm nay.Gitiho tin tưởng rằng mỗi người Việt Nam, khi được tiếp cận tri thức đúng đắn, học tập nghiêm túc và rèn luyện bền bỉ, đều có thể kiến tạo tương lai của chính mình và đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước.Đó cũng chính là nền tảng để Gitiho kiên định theo đuổi sứ mệnh:Chuyển hoá tri thức thành sức mạnh cá nhân, hiệu suất tổ chức và sức bật quốc gia.