Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa (1)

Phạm Quang Lễ là một kỹ sư tài năng làm việc tại Pháp, có cuộc sống giàu sang với mức lương tương đương 22 lạng vàng mỗi tháng. Nhưng đằng sau sự thành đạt ấy, ông luôn ấp ủ một giấc mơ cháy bỏng: Học nghề chế tạo vũ khí để về cứu nước. Trong suốt 11 năm ở Pháp, ông bí mật thu thập hơn 30.000 trang tài liệu về công nghệ chế tạo súng đạn. Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp. Bác hỏi: "Chú có muốn về nước giúp đồng bào không? Về nước sẽ rất gian khổ, không có lương đâu". Lời đáp của người kỹ sư vô cùng kiên định: "Thưa Bác, tôi đã chờ đợi ngày này suốt 11 năm nay".

Về nước, Bác Hồ đặt cho ông cái tên mới: Trần Đại Nghĩa, với mong muốn ông làm nên việc đại nghĩa. Lên chiến khu Việt Bắc, đối mặt với hoàn cảnh "ba không": Không máy móc hiện đại, không nguyên vật liệu chuẩn, không điện đóm. Quân Pháp lúc bấy giờ sử dụng xe tăng, thiết giáp hoành hành, trong khi bộ đội ta chỉ có súng trường cũ kỹ bắn vào xe tăng như "gãi ngứa".

Trần Đại Nghĩa cùng các công nhân quân giới đã làm việc quên ăn quên ngủ. Họ lấy đường ray tàu hỏa làm nòng súng, dùng thuốc nổ tự chế từ diêm tiêu. Sau những đêm thức trắng và nhiều lần thử nghiệm thất bại suýt mất mạng, đầu năm 1947, ông đã chế tạo thành công súng Bazooka (súng chống tăng) mang thương hiệu Việt Nam. Lần đầu tiên xuất trận tại chùa Trầm, chỉ với 2 phát đạn Bazooka, bộ đội ta đã bắn cháy 2 xe tăng Pháp khiến kẻ thù kinh hoàng bạt vía. Tiếp đó, ông chế tạo thành công súng không giật SKZ, loại vũ khí có sức công phá khủng khiếp làm thủng những lô cốt bê tông cốt thép dày hàng mét của Pháp, được thế giới đánh giá cao.

Trần Đại Nghĩa là một biểu tượng rực rỡ của giới trí thức yêu nước. Sự đánh đổi từ vinh hoa phú quý ở thủ đô Paris tráng lệ để về nằm gai nếm mật trong rừng sâu là một quyết định phi thường. Trí tuệ của ông đã góp phần san bằng khoảng cách về trang bị vũ khí, mang lại tự tin cho bộ đội. Tấm gương của bác Trần Đại Nghĩa luôn truyền cảm hứng cho tôi trong việc khơi dậy niềm đam mê sáng tạo khoa học ở học sinh. Hãy học tập không chỉ để làm giàu cho bản thân, mà còn để đem tri thức phụng sự và làm rạng danh Tổ quốc.