GIÁO SƯ, VIỆN SĨ TRẦN ĐẠI NGHĨA- NHÀ KHOA HỌC TÀI BA CỦA VIỆT NAM
Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa – tên thật là Phạm Quang Lễ – sinh năm 1913 tại xã Chánh Hiệp, huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, là một trong những trí thức lớn nhất của nền khoa học kỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông là Anh hùng Lao động, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam và là người đặt nền móng cho ngành công nghiệp quốc phòng nước ta.
Sinh ra trong bối cảnh đất nước chìm trong ách đô hộ, Phạm Quang Lễ sớm nuôi chí lớn. Tài năng vượt trội giúp ông đỗ đầu hai bằng tú tài Pháp và Việt, sau đó nhận học bổng sang Pháp du học năm 1933. Ông tiếp tục nghiên cứu tại Đức và trở thành kỹ sư ở nhiều viện nghiên cứu hàng không – vũ trụ và vũ khí tiên tiến.
Năm 1946, cuộc gặp lịch sử giữa ông và Chủ tịch Hồ Chí Minh tại sân bay Le Bourget đã làm thay đổi cuộc đời ông. Khi đó, ông đang là kỹ sư trưởng với mức lương 5.500 franc/tháng – tương đương 22 lượng vàng. Nhưng trước lời kêu gọi của Bác Hồ, ông sẵn sàng từ bỏ tất cả để trở về phục vụ Tổ quốc. Ông nói: “Thưa Bác, tôi đã chuẩn bị 11 năm rồi và tôi tin là sẽ làm được”.
Cùng Bác Hồ, ông trở về nước mang theo 1 tấn tài liệu kỹ thuật vô giá và được giao nhiệm vụ Cục trưởng Cục Quân giới đầu tiên. Bác Hồ đặt cho ông cái tên Trần Đại Nghĩa – “người làm việc đại nghĩa”.
Trong những năm kháng chiến chống Pháp, với tinh thần tự lực, sáng tạo, ông chỉ đạo ngành quân giới nghiên cứu và chế tạo hàng loạt vũ khí quan trọng: súng Bazooka, súng không giật SKZ, đạn bay nặng 30 kg bắn xa 4 km… Những sáng chế này giúp quân đội ta phá tan nhiều chiến dịch của địch, buộc đối phương kinh hoàng khi lần đầu tiên bị tiêu diệt xe tăng bằng vũ khí do Việt Nam sản xuất.
Không chỉ là nhà sáng chế kiệt xuất, ông còn là người thầy lớn. Ngay trong chiến khu, ông mở các lớp đào tạo kỹ thuật vũ khí, truyền nghề cho thế hệ kỹ sư quân giới đầu tiên. Sau năm 1954, ông tiếp tục giữ nhiều vị trí quan trọng: Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam…
Suốt đời, ông sống giản dị, tận tâm, không màng danh lợi. Bài học lớn nhất từ cuộc đời Trần Đại Nghĩa chính là lòng yêu nước vô điều kiện, tinh thần sáng tạo vượt khó và đạo đức khoa học trong sáng. Ông mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ trí thức Việt Nam noi theo.
Nguồn trích dẫn:
https://dantri.com.vn/khoa-hoc/ong-vua-vu-khi-viet-tu-ky-su-may-bay-den-bazooka-rung-chuyen-chien-truong-20250821170034476.htm
https://dantri.com.vn/khoa-hoc/bazooka-viet-nam-ky-tich-tu-can-phong-10-met-vuong-khien-dich-khiep-so-20250827072802619.htm
