GIỌNG NÓI CỦA LÀNG

Ở đầu làng Xuân Hòa, trên mái nhà văn hóa cũ, có một chiếc loa sắt đã phủ màu thời gian. Mỗi khi đi ngang qua, lũ trẻ thường ngước nhìn rồi hỏi:

"Chiếc loa này còn dùng được không?"

Ông Tư – người đã ngoài tám mươi tuổi – chỉ mỉm cười:

"Nó không còn phát thanh nữa. Nhưng ngày xưa, cả một ngôi làng đã sống cùng tiếng loa ấy."

Năm 1971, chiến tranh ngày càng ác liệt. Điện không có. Điện thoại càng không. Mọi thông tin của xã đều được truyền qua chiếc loa truyền thanh đặt trên cột tre cao giữa sân Ủy ban.

Người phụ trách chiếc loa là ông Tư, khi ấy mới ngoài ba mươi tuổi.

Công việc của ông bắt đầu từ lúc trời chưa sáng.

Ông đạp xe lên huyện nhận bản tin, những thông báo khẩn và lịch sơ tán của dân.

Chiều về, ông lại tự đánh máy bằng chiếc máy chữ cũ, rồi ngồi trước chiếc micro nhỏ để đọc cho cả làng nghe.

Ông đọc chậm rãi, rõ từng tiếng.

Ông biết rằng ở đầu dây bên kia không chỉ có những người đang nghe tin tức.

Có những người mẹ đang chờ tin con.

Có những người vợ mong tin chồng.

Có những em nhỏ ngóng cha trở về.

Mỗi lời đọc đều phải thật chính xác.

Một buổi tối cuối năm, khi ông đang chuẩn bị tắt máy thì một cán bộ hớt hải chạy đến.

"Phải phát ngay! Đêm nay toàn xã sơ tán."

Ông lập tức bật máy.

Giọng nói quen thuộc vang lên khắp cánh đồng:

"Bà con bình tĩnh. Mang theo giấy tờ cần thiết. Ưu tiên người già và trẻ nhỏ. Di chuyển theo hướng gò Sim..."

Không có tiếng hô hoán.

Không có sự hỗn loạn.

Chỉ có giọng đọc đều đặn của ông giữa màn đêm.

Ít phút sau, từng đoàn người lặng lẽ rời làng.

Đêm ấy, bom trút xuống đúng khu dân cư.

May mắn thay, hầu hết bà con đều đã đến nơi an toàn.

Sau trận bom, nhiều người nói vui:

"Chỉ cần nghe giọng ông Tư là chúng tôi thấy yên tâm."

Từ đó, tiếng loa không chỉ phát tin tức.

Nó còn đọc thư khen của những người con ngoài mặt trận gửi về địa phương.

Đọc tên những học sinh đạt thành tích tốt.

Thông báo lịch gieo cấy.

Nhắc bà con hiến máu, góp thóc, giúp nhau dựng lại nhà sau mỗi trận bom.

Chiếc loa nhỏ bé trở thành nhịp đập của cả làng.

Ngày đất nước thống nhất, ông Tư là người đầu tiên được giao đọc bản tin chiến thắng.

Sáng hôm ấy, ông đứng trước micro rất lâu.

Bao nhiêu năm cầm bản tin, chưa bao giờ tay ông run như vậy.

Ông hít một hơi thật sâu rồi cất tiếng:

"Đồng bào và bà con thân mến... Đất nước đã hòa bình..."

Ông chưa kịp đọc hết câu thì phía dưới, cả sân Ủy ban đã vỡ òa trong tiếng reo mừng.

Tiếng cười.

Tiếng khóc.

Tiếng gọi tên nhau.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, tiếng loa bị lấn át bởi niềm vui của con người.

Nhiều năm sau, hệ thống truyền thanh mới được lắp đặt.

Chiếc loa sắt cũ được tháo xuống.

Địa phương định bán phế liệu.

Ông Tư xin giữ lại.

Ông lau sạch lớp bụi, đặt chiếc loa trước hiên nhà như một người bạn cũ.

Mỗi lần có học sinh đến tìm hiểu lịch sử địa phương, ông đều chỉ vào chiếc loa rồi nói:

"Ngày ấy, nó không chỉ truyền âm thanh. Nó truyền niềm tin."

Lũ trẻ áp tai vào chiếc loa đã han gỉ.

Bên trong chỉ còn sự im lặng.

Nhưng trong ký ức của những người từng sống qua chiến tranh, dường như vẫn còn vang vọng một giọng nói trầm ấm, bình tĩnh, đưa cả ngôi làng đi qua những ngày tháng gian nan nhất.

Chiến tranh đã lùi xa, công nghệ đã thay đổi, nhưng có những "phương tiện kết nối" sẽ không bao giờ cũ. Đó là sự tin cậy, là trách nhiệm và là tiếng nói của những con người bình dị luôn đặt lợi ích của cộng đồng lên trên bản thân mình.

Bởi đôi khi, điều giúp một ngôi làng đứng vững giữa bom đạn không phải là một công trình kiên cố, mà chỉ là một giọng nói đủ để mọi người cùng tin tưởng và bước đi trong cùng một hướng.