Giữ trọn lời hứa trước lúc lên đường

Trò chuyện với chúng tôi, đồng chí Hoàng Huy Tập, Phó chủ tịch Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày tỉnh Bắc Ninh tự hào: “Tôi và các CCB từng bị giam cầm ở nhà tù Phú Quốc đều coi đồng chí Nguyễn Đình Xô là anh hùng từ lâu. Tấm gương đấu tranh, sẵn sàng hy sinh của anh ấy là biểu tượng sáng ngời của người con quê hương Bắc Ninh, một chiến sĩ cộng sản bất khuất, kiên trung”.

Tại nhà tù Phú Quốc, Nguyễn Đình Xô được tổ chức bầu làm Bí thư chi đoàn. Ngày 7-3-1969, bọn cai tù tạo cớ, bắt Nguyễn Đình Xô cùng hai người khác đưa ra phòng điều hành khu A3 đánh đập, bắt khai ra tổ chức, nhằm triệt tiêu sự đấu tranh của tù binh để chuyển hóa tư tưởng, nhưng bất thành. Sau đợt tra tấn dã man này, Nguyễn Đình Xô đã tố cáo tội ác của cai ngục với đoàn Hồng Thập Tự khi ra đảo nắm tình hình. Ngày 12-4-1969, bọn cai ngục, phòng nhì triệu hồi 12 tù nhân, trong đó có Nguyễn Đình Xô để tra khảo. Chúng đánh đập các tù binh bằng những ngón đòn dã man. Nguyễn Đình Xô bị địch nhốt trong bao bố và đổ nước sôi lên đầu. Anh hy sinh vô cùng hiên ngang, bất khuất, khiến kẻ thù cũng phải khiếp sợ.

Ông Vũ Văn Kim, Chủ tịch Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt, tù đày tỉnh Bắc Ninh, kể lại câu chuyện về Nguyễn Đình Xô mà hai mắt tràn lệ: “Trước lúc bị bắt đi tra khảo, tôi đã tìm gặp Xô để dặn dò. Anh cười và nghiêm giọng: “Tôi đi lần này là đi hẳn, cũng không hy vọng về trại nào khác. Về phần tổ chức, tôi đã trao đổi với đồng chí Hùng, đồng chí ấy hiện là phó bí thư chi đoàn, từ nay sẽ là bí thư thay tôi”. Anh trao cho tôi chiếc áo tù tạm gọi là lành lặn có chữ TP ở sau lưng và dặn: “Nếu còn sống sót trở về thì nhắn giùm quê hương Lạc Vệ-Tiên Sơn và gia đình rằng: Nguyễn Đình Xô quyết giữ trọn lời hứa trước lúc lên đường chiến đấu...”.

Sau khi Nguyễn Đình Xô hy sinh, lễ truy điệu anh được tổ chức theo từng nhóm nhỏ khắp nhà tù. Chi tiết về sự hy sinh anh dũng của anh được đồng đội chia sẻ. Noi gương anh, cả đảo sục sôi đấu tranh quyết liệt với kẻ thù đòi dân sinh dân chủ, chống đánh đập, giết hại tù nhân đến ngày toàn thắng. Ông Kim cho biết: “Tôi và đồng đội lấy đó làm động lực tiếp tục kiên cường đấu tranh, tìm mọi cách, mọi hình thức có thể để sớm về với cách mạng, với Đảng. Trong thâm tâm chúng tôi, trên mỗi bước đường đấu tranh, luôn có hình bóng của Nguyễn Đình Xô, người đồng đội, người anh hùng của nhà tù Phú Quốc!”.

Thời gian này, người dân ở xã Lạc Vệ háo hức xem vở chèo “Người Anh hùng hộ vệ” do các hạt nhân văn nghệ của xã tự sáng tác, dựa trên câu chuyện về tinh thần đấu tranh bất khuất của Nguyễn Đình Xô trong nhà tù đế quốc. Theo bà Nguyễn Thị Lư, hạt nhân trong đội văn nghệ, vở diễn là một nén nhang thơm dâng lên hương hồn các liệt sĩ và càng có ý nghĩa khi đúng dịp tỉnh Bắc Ninh tổ chức lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Đình Xô.

Đồng chí Lê Đăng Nghĩa, Chủ tịch UBND xã Lạc Vệ, chia sẻ: “Với mỗi người dân xã Lạc Vệ, liệt sĩ Nguyễn Đình Xô vẫn luôn in đậm trong trái tim như một biểu tượng về lòng yêu nước, tinh thần cách mạng kiên trung. Tấm gương hy sinh vì nước của anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Đình Xô là niềm tự hào của người dân xã Lạc Vệ, là tiền đề để xây dựng tinh thần đoàn kết, giáo dục truyền thống yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng cho các thế hệ sau”.