GS.Trần Đại Nghĩa - Người con của dân tộc Việt Nam, trở về từ nước Pháp và "Câu Chuyện Thời Hoa Lửa"

Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa - người con ưu tú của quê hương Vĩnh Long, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chính Minh vĩ đại - đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng và nền khoa học nước nhà.

Trần Đại Nghĩa (tên thật là Phạm Quang Lễ), sinh ngày 13-9-1913 trong một gia đình nhà giáo nghèo tại tỉnh Vĩnh Long. Năm 1933, ông đỗ đầu cả hai kỳ thi tú tài.

Tháng 9-1935, ông sang du học tại Pháp. Tại đây, mặc dù bị cấm nhưng ông vẫn quyết tâm theo học, tốt nghiệp kỹ sư và làm việc tại các nhà máy điện khí, sản xuất máy bay, viện nghiên cứu vũ khí, kỹ thuật hàng không của Pháp, Đức; đồng thời là hội viên của Hội Việt Nam ái hữu tại Pháp. Trong suốt quá trình này, ông đã bí mật nghiên cứu, tích lũy kiến thức về chế tạo vũ khí để trở về phục vụ đất nước. Đến năm 1946, sau 11 năm học tập, nghiên cứu, ông đã sưu tầm, ghi chép được hơn 30.000 trang tài liệu về vũ khí.

Tháng 9-1946, hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đã theo Bác Hồ trở về nước, sẵn sàng chấp nhận mọi vất vả, khó khăn, hy sinh, gian khổ để hòa mình vào cuộc kháng chiến của dân tộc.

Ngày 5-12-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp giao nhiệm vụ cho Phạm Quang Lễ làm Cục trưởng Cục Quân giới và đặt tên mới cho ông là Trần Đại Nghĩa.

Với kiến thức tích lũy, ông đã trực tiếp nghiên cứu và chỉ đạo chế tạo súng, đạn Bazoka, súng không giật SKZ và bom bay (đạn bay). Việc chế tạo thành công vũ khí có ý nghĩa rất quan trọng. Điều đó được chứng minh khi ta chiến đấu giành thắng lợi tại các trận đánh, gây cho quân Pháp những thiệt hại nặng nề, khiến quân Pháp phải khiếp sợ.

Ngoài súng Bakoza và SKZ, Giáo sư Trần Đại Nghĩa còn nghiên cứu, chế tạo thành công bom bay có tầm bắn từ 3 đến 4km, thường dùng đánh địch co cụm.

Ông còn chỉ đạo cán bộ quân giới hướng dẫn các địa phương tự chế tạo lựu đạn bằng gang, sành, các loại mìn, thủy lôi... Vì vậy, số lượng vũ khí đánh giặc được tăng lên rất nhiều.

Ngoài những loại thiết kế theo mẫu có sẵn, các đơn vị còn chế tạo nhiều vũ khí mới như đạn, súng pêta, SSAL, SSAT, cải tiến bom phóng để bắn thẳng, thủy lôi gây nổ bằng điện, địa lôi, súng cối 60mm và các loại vũ khí có uy lực nhỏ thành vũ khí có uy lực sát thương lớn như bệ phóng VB14, bệ phóng phi lôi... phù hợp với chiến trường Tây Nam Bộ và được mệnh danh là loại “bom” mới không cần dùng máy bay, nhưng gây thiệt hại lớn cho địch.

Trong kháng chiến chống Mỹ, Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã cùng các nhà khoa học nghiên cứu thành công nhiều biện pháp kỹ thuật chống bom từ trường, bom bi, bom laser, mìn lá, lựu đạn của địch; đồng thời cải tiến nâng cao hiệu suất chiến đấu của các loại vũ khí góp phần hạn chế địch đánh phá các đầu mối giao thông trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại. Trong đó, việc nghiên cứu, chế tạo thành công xe phóng từ trường từ xa có thể phá bom ở cự ly 130m là một thành công về kỹ thuật.

Ngoài ra, ông cùng các nhà khoa học tiến hành cải tiến thành công nhiều vũ khí quan trọng như: Giàn hỏa tiễn Kachiusa do Liên Xô viện trợ, từ nặng, cồng kềnh thành gọn, nhẹ, phù hợp với chiến trường Việt Nam mà vẫn đảm bảo công năng; nghiên cứu, chế tạo nhiều loại vũ khí, khí tài đặc biệt phục vụ cho đánh tàu chiến của địch ở ngoài khơi như tia hồng ngoại, ra đa, thủy lôi APS, loại gọn nhẹ để bộ đội đặc công tác chiến, cũng như nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật để rà phá, tháo gỡ và vô hiệu hóa thủy lôi, bom từ trường mà Mỹ thả xuống các cửa sông, cảng biển.

Đặc biệt, ông đã cùng các nhà khoa học nghiên cứu, chế tạo thành công bộ khí tài KX để nâng cao khả năng phát hiện máy bay B52 khi bị gây nhiễu và cải tiến nâng độ cao của tên lửa SAM-2, giúp bộ đội ta bắn rơi “siêu pháo đài bay” của Mỹ trên bầu trời Hà Nội. Thắng lợi vang dội của Chiến dịch Phòng không Hà Nội 1972, góp phần làm nên Đại thắng Mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Có thể khẳng định, Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa chính là người đặt nền móng kiến tạo và phát triển khoa học và công nghệ quân sự, đưa trí tuệ Việt Nam vươn tới đỉnh cao của khoa học kỹ thuật thế giới lúc bấy giờ.

Tìm hiểu về người anh hùng Trần Đại Nghĩa, em vô cùng ngưỡng mộ và xúc động bởi ở ông cho em thấy lòng yêu nước và sự hi sinh cao cả, luôn đặt lợi ích của quốc gia, dân tộc lên trên mọi lợi ích cá nhân. Thấy được ở ông một trí tuệ tuyệt vời và tài năng xuất chúng. Tấm gương đạo đức và nhân cách của ông mãi là ngọn lửa soi đường, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho em về lòng tự hào dân tộc và ý thức cống hiến cho đất nước.

Học sinh: Trần Thị Ngọc Diệp
Lớp: 4A7
Trường Tiểu học và THCS Hà Đông

Nguồn tham khảo: https://www.qdnd.vn/tu-lieu-ho-so/van-kien-tu-lieu/giao-su-tran-dai-nghia-cong-hien-tron-doi-cho-su-nghiep-cach-mang-va-nen-khoa-hoc-nuoc-nha-814901