Gùi gạo qua đèo Pha Đin

Tháng 3 năm 1954, núi rừng Tây Bắc chìm trong không khí khẩn trương của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trên những con đường mòn quanh co, từng đoàn dân công hỏa tuyến nối đuôi nhau vượt núi, băng rừng để vận chuyển lương thực, đạn dược ra mặt trận.

Trong dòng người ấy có Lò Thị Hoa, một cô gái dân tộc Thái vừa tròn mười chín tuổi.

Hoa sinh ra dưới chân đèo Pha Đin. Từ nhỏ, cô đã quen với những con dốc dựng đứng và những cánh rừng mù sương của vùng Tây Bắc. Khi biết bộ đội đang cần người vận chuyển lương thực cho chiến dịch lớn, Hoa lập tức tình nguyện tham gia.

Ngày lên đường, mẹ cô lặng lẽ chuẩn bị cho con gái một chiếc khăn thổ cẩm.

Bà nắm tay Hoa rồi dặn:

– Con đi giúp bộ đội thì phải giữ gìn sức khỏe. Mẹ đợi ngày chiến thắng.

Hoa gật đầu nhưng không nói gì. Cô biết phía trước là những tháng ngày vô cùng gian khổ.

Những chuyến vận chuyển đầu tiên bắt đầu ngay sau đó. Trên lưng Hoa là những bao gạo nặng gần bằng nửa trọng lượng cơ thể. Con đường lên đèo Pha Đin dài hun hút, một bên là núi cao, một bên là vực sâu thăm thẳm.

Ban ngày, nắng cháy da. Ban đêm, sương lạnh buốt đến tận xương. Đôi vai của Hoa nhiều lần bật máu vì dây gùi siết quá chặt.

Có hôm đang đi giữa đường thì trời đổ mưa lớn. Đất đá nhão ra khiến mọi người liên tục trượt ngã. Bao gạo trên lưng ướt sũng và nặng thêm gấp bội.

Một lần, Hoa nhìn thấy một bác dân công lớn tuổi ngồi thở dốc bên vệ đường.

Không suy nghĩ nhiều, cô tháo bớt một phần hàng hóa của bác sang gùi mình.

Người đàn ông ngạc nhiên:

– Cháu còn trẻ mà khỏe quá.

Hoa mỉm cười:

– Cháu khỏe cũng nhờ nghĩ đến các anh bộ đội ngoài mặt trận.

Câu trả lời giản dị ấy khiến mọi người thêm quyết tâm bước tiếp.

Những ngày sau đó, tin tức từ mặt trận Điện Biên liên tục được truyền về. Quân ta đã nổ súng tiến công cứ điểm Him Lam. Những trận chiến lớn diễn ra ngày càng quyết liệt.

Mỗi lần nghe tin chiến thắng, các đoàn dân công lại reo lên vui sướng.

Hoa hiểu rằng những hạt gạo trên lưng mình có thể đang nuôi những người chiến sĩ trực tiếp chiến đấu ngoài chiến hào.

Một đêm cuối tháng 4, đoàn vận tải của Hoa nghỉ chân bên sườn núi.

Từ xa, từng ánh lửa lập lòe hiện lên giữa rừng sâu.

Một cán bộ nói:

– Kia là hướng Điện Biên.

Hoa nhìn về phía ấy thật lâu.

Lần đầu tiên cô cảm nhận chiến trường gần đến thế.

Trong lòng cô dâng lên niềm tự hào khó tả.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi đoàn dân công đang vận chuyển hàng trên đường, một người cán bộ chạy đến thông báo:

– Điện Biên thắng rồi! Quân ta thắng lớn rồi!

Trong khoảnh khắc ấy, cả đoàn người lặng đi rồi òa lên sung sướng.

Có người khóc.

Có người ôm chầm lấy đồng đội.

Riêng Hoa đứng giữa con đèo lộng gió, nước mắt lăn dài trên má.

Cô nhớ đến những đêm vượt núi, những đôi vai rớm máu và những bước chân không mỏi của hàng vạn dân công trên khắp nẻo đường Tây Bắc.

Chiến thắng ấy không chỉ thuộc về những người cầm súng nơi chiến trường mà còn thuộc về những con người thầm lặng phía sau.

Nhiều năm sau, khi mái tóc đã điểm bạc, bà Lò Thị Hoa vẫn giữ chiếc khăn thổ cẩm mẹ trao ngày lên đường.

Mỗi lần nhìn thấy nó, bà lại nhớ đến đèo Pha Đin, nhớ những đoàn dân công nối dài như dòng suối giữa núi rừng và nhớ ngày cả dân tộc vỡ òa trong chiến thắng.

Bà thường kể với con cháu:

– Điện Biên Phủ được làm nên bởi biết bao bàn tay bình dị. Bà chỉ là một hạt cát nhỏ trong hàng triệu con người đã góp sức cho Tổ quốc.

Câu chuyện về Lò Thị Hoa và những chuyến gùi gạo qua đèo Pha Đin giúp chúng ta hiểu rằng phía sau chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy là sự hy sinh thầm lặng của hàng vạn dân công hỏa tuyến. Họ không trực tiếp cầm súng chiến đấu, nhưng bằng mồ hôi, ý chí và lòng yêu nước, họ đã góp phần viết nên một trong những trang sử hào hùng nhất của dân tộc Việt Nam trong một thời hoa lửa bất diệt.