Hai Bà Trưng

Những năm Bắc thuộc, dân Việt chìm trong sưu cao thuế nặng, tàn bạo nhất là thái thú Tô Định. Ông đã đàn áp dã man, khiến lòng người oán thán. Trưng Trắc và Trưng Nhị – hai người con gái dòng dõi Lạc tướng – từ nhỏ đã thấm nhuần chí khí chống giặc. Khi Thi Sách, chồng Trưng Trắc, bị Tô Định giết hại, nỗi đau hóa thành ngọn lửa. Trưng Trắc đứng giữa sân đình, giọng dõng dạc: “Một xin rửa sạch thù nhà. Hai xin rửa sạch nước ta.” Lời thề như dao khắc vào trời xanh.

Về làng, ông dựng am Bạch Vân, dạy học, nghiên cứu thiên văn, địa lý, viết sấm ký. Người đời kính trọng gọi ông là “Trạng Trình”. Người đến hỏi chuyện thiên hạ, ông chỉ một câu ngắn ngủi mà ứng nghiệm với thời cuộc. Câu chuyện ông khuyên Nguyễn Hoàng “Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân” đã mở đường cho họ Nguyễn vào Thuận Hóa lập nghiệp, sau trở thành triều Nguyễn. Dù sống giữa thời loạn, ông vẫn giữ nhân cách thanh cao, để lại di sản trí tuệ quý giá. Tư tưởng của ông soi chiếu thời đại và còn vang vọng đến tận ngày nay.