HẢI PHÒNG – ĐỊA BÀN CHIẾN LƯỢC, VÙNG ĐẤT GIÀU TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC VÀ ĐẤU TRANH CHỐNG NGOẠI XÂM

Hải Phòng là thành phố cảng lớn nhất miền Bắc, cửa ngõ quan trọng hướng ra biển của Việt Nam, giữ vị trí chiến lược đặc biệt về kinh tế, chính trị, văn hóa, quốc phòng và an ninh. Với hệ thống cảng biển, mạng lưới giao thông đa dạng cùng vị trí kết nối vùng duyên hải Bắc Bộ với Thủ đô Hà Nội và các tỉnh phía Bắc, Hải Phòng từ lâu đã trở thành địa bàn có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Trong lịch sử dân tộc, Hải Phòng nhiều lần là tuyến đầu khi đất nước phải đối mặt với các cuộc xâm lược từ hướng biển. Các đạo quân ngoại xâm thường lựa chọn vùng cửa biển và hệ thống sông ngòi nơi đây làm hướng tiến công vào kinh đô Thăng Long, đồng thời cũng là nơi rút lui khi thất bại. Chính vì vậy, Hải Phòng luôn giữ vai trò tiền tiêu trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc.

Vùng đất Hải Phòng nằm ở khu vực duyên hải Đông Bắc, phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ, phía Bắc giáp Quảng Ninh, phía Tây giáp Hải Dương và phía Nam giáp Thái Bình. Địa hình đa dạng với đồng bằng, đồi núi, biển và hải đảo đã tạo nên một thế phòng thủ tự nhiên thuận lợi. Hệ thống sông Bạch Đằng, Cấm, Lạch Tray, Văn Úc cùng nhiều cửa biển quan trọng vừa là tuyến giao thông huyết mạch, vừa là những địa bàn có giá trị chiến lược về quân sự trong suốt chiều dài lịch sử.

Ngay từ thời tiền sử, con người đã sinh sống trên vùng đất Hải Phòng. Các di chỉ khảo cổ như Cái Bèo (Cát Bà), Tràng Kênh, Việt Khê hay Núi Voi cho thấy cư dân Việt cổ đã sớm khai phá vùng đất này, hình thành các cộng đồng cư dân ven biển, phát triển nghề nông, đánh bắt thủy sản và giao thương.

Trong thời kỳ dựng nước và giữ nước, Hải Phòng luôn gắn liền với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng. Theo truyền thống lịch sử và các tư liệu dân gian, các triều đại phong kiến đã chú trọng xây dựng lực lượng phòng thủ tại vùng cửa biển Đông Bắc nhằm bảo vệ đất nước trước các cuộc xâm lược từ phương Bắc.

Đặc biệt, chiến thắng Bạch Đằng năm 938 do Ngô Quyền lãnh đạo là một trong những mốc son chói lọi của lịch sử dân tộc. Trên dòng sông Bạch Đằng, quân dân Đại Việt đã lợi dụng thủy triều và trận địa cọc ngầm để đánh bại quân Nam Hán, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra thời kỳ độc lập, tự chủ lâu dài của dân tộc.

Gần nửa thế kỷ sau, năm 981, Lê Hoàn tiếp tục phát huy nghệ thuật quân sự trên sông Bạch Đằng, đánh bại cuộc xâm lược của quân Tống, bảo vệ nền độc lập non trẻ của đất nước.

Đỉnh cao của nghệ thuật quân sự trên vùng đất Hải Phòng là chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 dưới sự chỉ huy của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên – Mông lần thứ ba. Bằng sự chuẩn bị công phu, tận dụng địa hình và sức mạnh đoàn kết của quân dân, quân Đại Việt đã tiêu diệt phần lớn thủy quân địch, bắt sống tướng Ô Mã Nhi, góp phần quyết định vào thắng lợi của cuộc kháng chiến bảo vệ đất nước.

Không chỉ ghi dấu trong các cuộc chiến chống ngoại xâm thời phong kiến, Hải Phòng còn là nơi diễn ra nhiều phong trào đấu tranh yêu nước trong các thế kỷ sau. Nhiều cuộc khởi nghĩa của nông dân và các lực lượng yêu nước đã chọn vùng núi, sông và biển của Hải Phòng làm căn cứ hoạt động, thể hiện tinh thần bất khuất của nhân dân địa phương.

Sau khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam vào cuối thế kỷ XIX, Hải Phòng nhanh chóng trở thành một trung tâm cảng biển, công nghiệp và giao thông quan trọng của Bắc Kỳ. Người Pháp xây dựng hệ thống cảng, đường sắt, đường bộ và các công trình quân sự nhằm phục vụ việc khai thác thuộc địa và kiểm soát vùng Bắc Bộ. Cùng với quá trình đó, giai cấp công nhân Hải Phòng hình thành và phát triển, trở thành một trong những lực lượng tiên phong của phong trào đấu tranh cách mạng trong thế kỷ XX.

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, Hải Phòng luôn giữ vai trò là vùng đất “đầu sóng ngọn gió”, nơi hội tụ truyền thống yêu nước, ý chí quật cường và tinh thần đoàn kết của nhân dân. Từ thời dựng nước, các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đến sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, quân và dân Hải Phòng đã có nhiều đóng góp quan trọng, góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam.

Ngày nay, Hải Phòng tiếp tục phát huy vị thế là thành phố cảng quốc tế, trung tâm kinh tế biển và công nghiệp hiện đại của cả nước, đồng thời giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ chủ quyền biển, đảo và an ninh quốc phòng ở khu vực phía Bắc. Truyền thống yêu nước, tinh thần kiên cường và khát vọng vươn lên của các thế hệ người Hải Phòng vẫn luôn được gìn giữ và phát huy, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.