HẦM ĐẤT DƯỚI VƯỜN CHUỐI

Năm 1970, ở làng Lương Xá, dưới vườn chuối nhà bà Tư có một căn hầm bí mật. Căn hầm ấy sâu gần ba mét, do bà và hai người con trai tự tay đào. Họ đào ban đêm, lấy đất trộn rơm phơi khô rồi đem rải ra ruộng để giấu. Khi hầm xong, bà kê giường lên trên, nhìn ngoài không ai biết bên dưới có cả một thế giới nhỏ. Hầm ấy từng cứu bao người cán bộ đi qua vùng địch. Có hôm, lính Mỹ đột kích, lục soát từng nhà. Chúng dừng lại trước sân bà, thấy bà đang ngồi giã trầu, mặt thản nhiên. Một tên đá vào chum nước, nước đục ngầu, bà vẫn bình tĩnh nói: “Tụi bay mà đụng vào chuối tao, chuối chết hết, lấy đâu cho bọn bay ăn.” Chúng cười bỏ đi, không biết ngay dưới gốc chuối ấy có bốn người đang nín thở. Đêm ấy, trời mưa, nước tràn xuống hầm. Bà lấy nón hứng từng gáo múc ra, vừa múc vừa khóc, sợ người trong hầm ngộp. Khi cách mạng về, hai con bà đều hy sinh. Bà ngồi bên miệng hầm, nói khẽ: “Các con giờ yên rồi.” Căn hầm được giữ lại như di tích. Mỗi mùa gió, lá chuối khua rì rào nghe như tiếng thở của đất. Người làng gọi đó là “vườn chuối biết nói”, vì ai đi qua cũng nghe vẳng đâu đây tiếng người đàn bà giã trầu giữa mùa bom, mùi vôi trầu hăng hắc hòa lẫn mùi khói đạn, buồn mà ấm.