HÀNH TRÌNH ĐI TÌM ÔNG GIỮA HÒA BÌNH (3)

HÀNH TRÌNH ĐI TÌM ÔNG GIỮA HÒA BÌNH

Viết về liệt sĩ Vũ Xuân Phúc – Người lính mãi chưa trở về

"Ông ơi! Hơn năm mươi năm đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, đất nước đã thanh bình. Chỉ có ông vẫn còn ở lại đâu đó giữa đại ngàn, giữa chiến trường năm xưa, chưa thể trở về với quê hương, với gia đình..."

Mỗi gia đình đều có một câu chuyện để kể.

Gia đình tôi cũng vậy.

Đó là câu chuyện về người ông mà chúng tôi chưa một lần được gặp mặt. Không có ký ức về tiếng cười, không có những lần được ông bế trên tay, không có một tấm ảnh chụp chung giữa ông và con cháu. Điều duy nhất còn lại là ba trang giấy đã úa vàng theo năm tháng: Giấy báo tử, lá thư chia buồn của đơn vị và bản tóm tắt quá trình công tác.

Những trang giấy ấy được gia đình gìn giữ như một báu vật.

Mỗi lần mở ra, ai cũng nâng niu từng góc giấy đã sờn rách. Có những dòng chữ phải ghé sát mới đọc được. Có những nét mực đã nhòe theo thời gian. Nhưng chưa bao giờ chúng tôi nghĩ đến việc thay thế chúng bằng bản sao, bởi trên từng nếp gấp ấy là dấu ấn của hơn nửa thế kỷ chờ đợi.

Người được nhắc đến trong những trang giấy ấy là liệt sĩ Vũ Xuân Phúc, sinh năm 1950, quê ở xã Vĩnh Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An nay là xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An.

Ông nhập ngũ năm 1967, khi mới mười bảy tuổi.

Đó là tuổi đẹp nhất của một đời người.

Trong khi bao thanh niên khác còn mơ về tương lai, ông đã khoác ba lô lên đường theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Từ những dòng chữ còn đọc được trong hồ sơ, chúng tôi biết ông trưởng thành rất nhanh trong quân ngũ. Từ Tiểu đội phó, rồi Tiểu đội trưởng, Trung đội phó, cuối cùng là Trung đội trưởng. Đó không chỉ là những chức vụ, mà còn là sự ghi nhận về bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và lòng dũng cảm của một người lính trẻ.

Ông còn nhiều lần được khen thưởng trong quá trình chiến đấu. Đó là niềm tự hào của gia đình, dù những tấm giấy khen có thể đã thất lạc theo năm tháng.

Nhưng điều khiến cả gia đình nghẹn lòng nhất là dòng chữ trên Giấy báo tử:

"Hy sinh ngày 17 tháng 4 năm 1972 tại mặt trận phía Nam."

Chỉ một dòng ngắn ngủi.

Vậy mà khép lại cả tuổi xuân của một người lính mới hai mươi hai tuổi.

Chiến tranh đã kết thúc hơn nửa thế kỷ.

Đất nước đã thống nhất.

Những đoàn quân năm xưa đã trở về.

Những người lính còn sống nay đã trở thành ông, thành cụ.

Thế nhưng ông tôi vẫn chưa trở về.

Không có một nấm mộ.

Không có một tấm bia mang tên.

Không có di ảnh để lại.

Không có một nơi cụ thể để con cháu đến thắp nén nhang mỗi dịp lễ, Tết hay ngày 27 tháng 7.

Mỗi nén hương được thắp lên bàn thờ chung với tổ tiên đều hướng về một phương trời vô định.

Bấy giờ, mẹ của ông tức là cố của chúng tôi cũng đã qua đời. Nhưng bậc làm con cháu như chúng tôi chắc chắn rằng: Có lẽ điều day dứt nhất trong cuộc đời bà cố Nguyễn Thị Hiến – mẹ của ông – không phải là sự hy sinh của con trai, bởi bà luôn tự hào vì con đã ngã xuống để đất nước được hòa bình.

Điều khiến bà đau đáu là suốt cuộc đời không biết con mình đang nằm ở đâu.

Bao mùa mưa nắng đi qua.

Bao lần nghe tin có đoàn quy tập hài cốt liệt sĩ.

Bao lần nghe ai đó nói tìm được đồng đội cũ.

Mỗi lần như vậy, trong gia đình lại nhen lên một tia hy vọng.

Rồi hy vọng ấy lại lặng lẽ khép lại.

Cho đến hôm nay.

Hơn năm mươi năm sau ngày ông hy sinh, chúng tôi – những người cháu chưa từng được gặp ông – vẫn tiếp tục hành trình ấy.

Chúng tôi tìm đọc từng tài liệu.

Gìn giữ từng tờ giấy cũ.

Hỏi thăm những người còn sống.

Hy vọng biết đâu một ngày nào đó sẽ có người nhận ra tên ông.

Sẽ có một đồng đội cũ nhớ lại.

Sẽ có một hồ sơ được bổ sung.

Hoặc khoa học sẽ giúp xác định được nơi ông đang yên nghỉ.

Có người từng hỏi:

"Chỉ là một ngôi mộ, sao phải tìm kiếm vất vả đến vậy?"

Tôi chỉ mỉm cười.

Bởi với gia đình liệt sĩ, đó không chỉ là một ngôi mộ.

Đó là nơi để người mẹ gọi tên con.

Đó là nơi để anh chị em có thể thắp nén hương.

Đó là nơi để con cháu biết mình được sinh ra từ một dòng máu đã từng sẵn sàng hiến dâng cho Tổ quốc.

Và hơn hết, đó là để người lính hoàn thành lời hẹn trở về với quê hương.

Mỗi lần cầm trên tay lá thư đơn vị gửi về cho gia đình, tôi đều xúc động trước những lời chia sẻ chân thành của đồng đội dành cho ông.

Họ viết rằng sự hy sinh của ông là mất mát lớn của đơn vị.

Họ tin gia đình sẽ biến đau thương thành sức mạnh.

Có lẽ chính những người viết lá thư ấy cũng không ngờ rằng hơn nửa thế kỷ sau, những dòng chữ của họ vẫn được con cháu chúng tôi gìn giữ cẩn thận như một phần máu thịt của gia đình.

Là thế hệ sinh ra trong hòa bình, chúng tôi không biết tiếng bom rơi, không biết những cánh rừng Trường Sơn khốc liệt, không biết những đêm hành quân dưới mưa đạn.

Nhưng chúng tôi hiểu một điều.

Nếu không có những người như ông, sẽ không có cuộc sống bình yên hôm nay.

Mỗi sáng nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên sân trường, tôi lại nghĩ đến những người lính tuổi đôi mươi đã gửi cả tuổi trẻ của mình vào màu đỏ ấy.

Với riêng gia đình tôi, chiến tranh chưa thực sự kết thúc.

Bởi chiến tranh chỉ thật sự khép lại khi người lính được trở về.

Có thể là trở về bằng hài cốt.

Có thể là trở về bằng tên tuổi được xác định.

Có thể chỉ là một nắm đất nơi ông đã nằm lại.

Chúng tôi vẫn sẽ chờ.

Vẫn sẽ tìm.

Vẫn sẽ hy vọng.

Bởi chúng tôi tin rằng, không có người lính nào bị Tổ quốc lãng quên.

Một ngày nào đó, nếu phép màu xảy ra, gia đình sẽ được đón ông trở về trên chính mảnh đất quê hương Vĩnh Thành, Yên Thành, Nghệ An nay là xã Hợp Minh, tỉnh Nghệ An.

Ngày ấy, trước mộ ông sẽ không còn là những giọt nước mắt của mất mát.

Đó sẽ là những giọt nước mắt của sự đoàn tụ sau hơn nửa thế kỷ.

Và chúng tôi sẽ nói với ông điều mà suốt bao năm nay gia đình luôn mong được nói:

"Ông ơi! Cuối cùng ông đã về nhà..."

"Tôi viết bài này không chỉ để kể về một người ông của gia đình mình, mà còn để kể về hàng trăm nghìn người lính Việt Nam vẫn chưa tìm thấy phần mộ. Tôi tin rằng, mỗi trang tư liệu được gìn giữ, mỗi câu chuyện được kể lại và mỗi nỗ lực tìm kiếm hôm nay đều là một nén hương tri ân gửi đến các anh hùng liệt sĩ. Đó cũng là lời hứa của thế hệ trẻ: Sẽ không để những người đã hy sinh vì Tổ quốc bị lãng quên, và sẽ tiếp tục gìn giữ ngọn lửa 'Uống nước nhớ nguồn' để truyền lại cho các thế hệ mai sau."

Tôi xin được nghiêng mình trước anh linh liệt sĩ Vũ Xuân Phúc và hàng triệu anh hùng liệt sĩ Việt Nam. Máu của các liệt sỹ đã nhuộm thắm lá cờ Tổ quốc, để hôm nay đất nước nở hoa độc lập, kết trái hòa bình. Chúng tôi – những người đang sống trong hòa bình – nguyện tiếp nối truyền thống ấy bằng tri thức, trách nhiệm, lòng nhân ái và tình yêu Tổ quốc, để sự hy sinh của các liệt sĩ mãi mãi không bao giờ là vô nghĩa.

Lời tri ân và niềm hy vọng

Nhân dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27 tháng 7, gia đình chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Đảng, Nhà nước, Quân đội nhân dân Việt Nam, các cấp, các ngành, các đội quy tập hài cốt liệt sĩ, các nhà khoa học, các cán bộ làm công tác chính sách và tất cả những người đang lặng thầm cống hiến trong hành trình tìm kiếm, xác minh và đưa các liệt sĩ trở về với gia đình.

Đặc biệt, chúng tôi vô cùng xúc động trước việc Nhà nước đang triển khai chương trình thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ và xây dựng cơ sở dữ liệu ADN để tìm kiếm, xác định danh tính các liệt sĩ chưa rõ thông tin. Đó không chỉ là thành tựu của khoa học mà còn là biểu hiện sinh động của truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc Việt Nam. Mỗi mẫu ADN được lưu giữ hôm nay là thêm một tia hy vọng cho hàng vạn gia đình còn đang mong ngóng tin người thân.

Gia đình chúng tôi cũng đã và sẽ sẵn sàng phối hợp, cung cấp thông tin, tham gia lấy mẫu ADN với niềm tin rằng một ngày nào đó, khoa học sẽ nối lại cuộc đoàn tụ đã bị chiến tranh chia cắt hơn nửa thế kỷ. Xin chân thành cảm ơn rất nhiều!