Hành trình tìm kiếm đồng đội
Năm 1974, ông Hai Văn về nhận công tác tại tỉnh Long An, đảm nhiệm lần lượt nhiều chức vụ tại địa phương. Khi ông về hưu, nhiều bạn bè, người thân động viên ông viết hồi ký về những tháng năm chiến đấu ấy, nhưng ông chỉ im lặng. “Tôi muốn dành thời gian để đi tìm hài cốt đồng đội. Tôi cũng có cuốn hồi ký đặc biệt, là cuốn sổ ghi lại tên của 2.630 liệt sĩ hy sinh, trong đó có những liệt sĩ đã tìm được và chưa tìm được hài cốt”, ông Hai Văn tâm sự.
Năm 1995, sau khi nghỉ hưu, ông đã dồn toàn lực, huy động cựu TNXP đi quy tập hài cốt liệt sĩ. Sau khi Ban liên lạc TNXP GPMN được thành lập vào năm 1996, đã đề ra nhiệm vụ quan trọng nhất là tìm đồng đội về.
Theo ông Hai Văn, từ năm 1996 đến năm 2000, công cuộc tìm hài cốt tương đối dễ, nhưng năm 2000 trở đi thì rất khó. Ban liên lạc đã đi hơn 1.000 chuyến ở khắp chiến trường từ Việt Nam đến Campuchia, tìm được 850 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 550 hài cốt TNXP, 300 hài cốt bộ đội. Thời gian càng dài, việc tìm kiếm càng trở nên khó khăn. Cả đoàn chấp nhận đi tìm chỉ bằng trí nhớ của đồng đội; đi lại nhiều lần, đội nắng dầm mưa, cơm vắt ngủ rừng. Suốt những tháng năm đôi chân không mỏi cùng anh em đi tìm đồng đội, đến nay, khi ông Hai Văn tuổi đã cao, Ban liên lạc vẫn tiếp tục phối hợp với Bộ Quốc phòng, Quân khu 7… tiếp tục tìm kiếm.
Nói đến đây, ông Hai Văn vui mừng cho biết, hiện nay tại tỉnh Kiên Giang đã hoàn công đền thờ anh hùng liệt sĩ, LLVT và TNXP hy sinh trên tuyến đường 1C huyền thoại. Ông chia sẻ, bản thân và các anh em trong Ban liên lạc đã vỡ òa khi được Đại tướng Lê Hồng Anh (nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư), lãnh đạo tỉnh Kiên Giang và các đơn vị tài trợ ủng hộ, huy động được nhiều nguồn kinh phí xây đền thờ.
“Bia tưởng niệm TNXP trên tuyến đường 1C hiện hữu chưa được thống kê đầy đủ và quy mô chưa tương xứng với tầm vóc lịch sử. Nhiều người thắc mắc tại sao khi đề nghị khởi công đền thờ thì tôi có ngay danh sách liệt sĩ để ghi danh. Đó là quá trình mấy chục năm nay tôi và các anh em miệt mài khắp nơi để tìm hiểu, ghi chép. Trong 2.630 cái tên đó, có 398 TNXP của tuyến đường 1C”, ông Hai Văn chia sẻ.
Người cựu TNXP ngồi trước mắt tôi tuổi đã cao, nói nhiều câu run run không được trọn vẹn. Nhưng suốt cuộc trò chuyện về một thời tuổi trẻ, ánh mắt ông chưa bao giờ hết tự hào.
