Hào Khí Phong Trào Cần Vương Và Lời Thề Trên Đất Bình Định

Lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta không chỉ bắt đầu từ thế kỷ 20 với những vũ khí hiện đại, mà nó đã được nung nấu qua hàng thế kỷ bởi những tâm hồn sĩ phu yêu nước kiên cường. Mai Xuân Thưởng, vị thủ lĩnh trẻ tuổi của phong trào Cần Vương đất Bình Định cuối thế kỷ 19, chính là một biểu tượng như thế. Qua lăng kính của người trẻ hôm nay, câu chuyện của ông là một bài ca bi tráng về lòng yêu nước thuần khiết, một người trí thức gác bút nghiên, cầm gươm báu đứng lên bảo vệ bờ cõi khi triều đình đã rệu rã, buông xuôi.

Mai Xuân Thưởng sinh ra tại Tuy Phước, Bình Định. Ông là người thông minh xuất chúng, sớm đỗ tú tài khi tuổi đời còn rất trẻ. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược nước ta, triều đình nhà Nguyễn bạc nhược ký các hiệp ước đầu hàng, vua Hàm Nghi hạ chiếu Cần Vương kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân đứng lên giúp vua cứu nước. Ngay lập tức, người thanh niên trẻ Mai Xuân Thưởng đã từ bỏ con đường hoạn lộ thênh thang, đứng ra chiêu mộ nghĩa quân, dựng cờ khởi nghĩa tại vùng đất Bình Định.

Với tài năng tổ chức và uy tín của mình, ông đã nhanh chóng tập hợp được hàng ngàn nghĩa sĩ, xây dựng căn cứ vững chắc tại vùng núi rừng Phú Phong. Nghĩa quân của Mai Xuân Thưởng với vũ khí thô sơ chủ yếu là giáo mác, súng hỏa mai tự chế nhưng bằng chiến thuật dựa vào địa hình hiểm trở và lòng dân đồng thuận, họ đã liên tiếp giáng cho quân Pháp và bọn tay sai những đòn đau đớn, làm phá sản nhiều cuộc càn quét của chúng vào vùng đất miền Trung.

Tuy nhiên, do sự chênh lệch quá lớn về vũ khí và sự phản bội của một số kẻ hèn nhát, phong trào dần rơi vào thế cô lập. Quân Pháp điên cuồng bao vây, bắt giữ mẹ của ông và tàn sát dân thường hòng ép ông phải ra hàng. Để cứu nhân dân khỏi cảnh lầm than, máu chảy thành sông, Mai Xuân Thưởng đã đưa ra một quyết định đầy bi tráng: Ông tự mình ra nộp mình cho giặc, gánh chịu mọi trách nhiệm về mình.

Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn dụ dỗ, hứa hẹn phong chức tước cao sang nếu ông chịu làm việc cho chúng, nhưng Mai Xuân Thưởng đã khảng khái cự tuyệt. Trước khi bước lên đoạn đầu đài vào năm 1887 khi mới bước sang tuổi 27, ông đã hiên ngang ngâm một bài thơ tuyệt mệnh, khẳng định tấm lòng son sắt với đất nước.

Người trẻ hôm nay nhìn vào tấm gương của Mai Xuân Thưởng để hiểu sâu sắc hơn về khái niệm "trách nhiệm của người trí thức". Ông dạy chúng ta rằng học vấn, tri thức không phải để mưu cầu vinh hoa phú quý cho cá nhân, mà phải được dùng để phụng sự cho cộng đồng, cho đại nghĩa của dân tộc khi đất nước cần. Cái chết của ông ở tuổi 24 không phải là sự kết thúc, mà nó đã gieo mầm cho hào khí ngút ngàn của đất võ Bình Định, tiếp thêm ngọn lửa cho các thế hệ thanh niên sau này đứng lên giành lại độc lập hoàn toàn cho Tổ quốc.