HẠT BO BO TRONG CHIẾC MŨ CỨNG

Trong những năm tháng ở chiến trường Campuchia, điều làm chú Trần Thanh Ba nhớ mãi không chỉ là tiếng súng, những cuộc hành quân hay những lần đối mặt với hiểm nguy. Có những ký ức rất đời thường nhưng lại ám ảnh suốt cả đời người lính. Với chú Ba, đó là những bữa ăn bo bo giữa chiến trường.

Ngày ấy, trong điều kiện hậu cần vô cùng thiếu thốn, đơn vị của chú nhiều khi không có cơm. Thứ lương thực quen thuộc nhất với bộ đội là bo bo. Với người lính đang hành quân, chiến đấu liên tục, được ăn đã là quý. Nhưng những bữa bo bo nơi chiến trường không giống bữa ăn bình thường. Không có mâm bát đầy đủ, anh em thường ngửa chiếc mũ cứng của mình ra để đựng phần ăn được anh nuôi múc từ những chiếc chảo lớn.

Chiếc mũ cứng vốn dùng để bảo vệ người lính trước bom đạn, trong những bữa ăn thiếu thốn lại trở thành chiếc bát dã chiến. Mỗi người nhận một phần, ngồi vội bên hầm, bên mé rừng hoặc ở một khoảng đất vừa đủ an toàn, rồi lặng lẽ ăn để còn tiếp tục nhiệm vụ. Không ai đòi hỏi gì hơn, bởi giữa chiến trường, có lương thực để cầm cự qua ngày đã là điều đáng quý.

Nhưng bo bo không dễ ăn. Chú Ba kể, do thiếu điều kiện nấu nướng, nhất là những ngày mưa, củi ướt, lửa cháy chập chờn, nhiều nồi bo bo không chín kỹ. Hạt bo bo còn cứng, nhai đau cả hàm, nuốt xuống cũng khó. Có khi hạt vẫn sượng, cứng đến mức chú ví như những hạt nhỏ khô khốc, nhai mãi không mềm.

Vậy mà người lính vẫn phải ăn. Không ăn thì không có sức hành quân, không đủ sức cáng thương binh, vận chuyển tử sĩ, đào hầm, gác đêm hay bước vào trận đánh mới. Mỗi bữa ăn vội vàng trong chiếc mũ cứng là một lần người lính tự nhắc mình phải chịu đựng. Cái đói không cho phép họ lựa chọn; nhiệm vụ phía trước cũng không cho phép họ dừng lại.

Những bữa bo bo ấy còn gắn với đời sống chiến trường đầy thiếu thốn. Có hôm anh em ăn trong lúc quần áo còn ướt bùn đất đỏ. Có hôm vừa ăn xong đã phải khoác súng lên đường. Có hôm chưa kịp ăn no đã nghe lệnh di chuyển. Mỗi người chỉ kịp vét phần ăn của mình, uống thêm ngụm nước nếu còn, rồi lại nhập vào đội hình.

Sau này, khi nhắc lại, chú Ba vẫn nhớ rõ cảm giác của hạt bo bo cứng trong miệng, nhớ chiếc mũ cứng được dùng làm bát, nhớ những bữa ăn vội giữa rừng. Đó không phải là ký ức hào nhoáng, nhưng là một phần rất thật của đời lính. Chiến trường không chỉ thử thách con người bằng bom đạn, mà còn bằng cái đói, cái thiếu, bằng những bữa ăn tưởng chừng đơn sơ nhưng đòi hỏi người lính phải có ý chí chịu đựng rất lớn.

Từ những hạt bo bo trong chiếc mũ cứng, có thể thấy rõ hơn sự gian khổ của thế hệ đã đi qua chiến tranh. Họ chiến đấu không chỉ bằng khẩu súng trên tay, mà còn bằng sức bền, bằng tinh thần kỷ luật, bằng khả năng vượt qua những thiếu thốn nhỏ nhất trong đời sống hằng ngày. Với chú Trần Thanh Ba, những bữa bo bo năm ấy là ký ức không thể quên về một thời tuổi trẻ đã sống, chiến đấu và chịu đựng vì nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc.