Hẹn nhau ngày chiến thắng

Mùa thu năm ấy, làng quê ven sông ở Hà Tĩnh ngập trong màu lúa chín. Gió thổi qua cánh đồng mang theo mùi rơm mới và tiếng chim gọi bầy. Nhưng phía xa, nơi ga huyện nhỏ, từng đoàn thanh niên vẫn nối nhau lên đường nhập ngũ. Đất nước còn chiến tranh, tuổi trẻ còn phải ra trận.

Trong đoàn người hôm ấy có Thành.

Thành hai mươi ba tuổi, con trai cả trong gia đình làm nông, dáng cao khỏe, khuôn mặt rám nắng. Từ nhỏ anh đã nổi tiếng chăm chỉ và học giỏi. Người trong làng thường bảo:

– Thằng Thành sau này thế nào cũng làm việc lớn.

Nhưng điều Thành quý nhất không phải lời khen ấy, mà là Mai – cô gái nhà bên có đôi mắt đen hiền và giọng hát ngọt như câu ví.

Mai và Thành lớn lên cùng nhau. Những buổi chăn trâu ngoài đồng, những chiều tát nước bên mương, những đêm trăng cả xóm hát đối… tình cảm đến tự nhiên như lúa mọc trên đồng quê.

Chưa ai nói thành lời, nhưng ai cũng hiểu.

Ngày nhận giấy báo nhập ngũ, Thành sang nhà Mai. Cô đang ngồi nhặt thóc dưới hiên, thấy anh thì lặng đi.

– Anh đi thật à?

Thành gật đầu:

– Ừ. Mai này đất nước yên rồi anh về.

Mai cúi xuống, tay run run.

– Biết đến bao giờ?

Thành nhìn ra cánh đồng xa:

– Đến ngày chiến thắng.

Mai ngước lên. Ánh mắt cô vừa buồn vừa sáng.

– Vậy em đợi.

Chỉ mấy chữ giản dị ấy thành lời hẹn gắn chặt hai người qua những năm tháng dài.

Ngày tiễn quân, cả làng ra đầu đình. Tiếng trống vang dồn, cờ đỏ bay trong gió. Thành bước trong hàng ngũ, ngoái lại một lần cuối. Mai đứng bên hàng tre, tay cầm chiếc khăn nâu đưa cao.

Anh mỉm cười rồi đi.

Từ đó, Mai sống cùng mẹ già, vừa làm ruộng vừa tham gia đội dân công. Ban ngày gặt lúa, đêm đan áo, vá võng gửi tiền tuyến. Cô ít nói hơn xưa nhưng lúc nào cũng chăm chỉ.

Mỗi tháng có thư, Mai vui như mở hội.

“Mai thương,

Anh vẫn khỏe. Đơn vị hành quân qua nhiều rừng núi. Đêm nào cũng nhớ tiếng em hát bên bờ mương…”

Có thư chỉ vài dòng viết vội:

“Đang chuẩn bị vào trận. Em giữ gìn sức khỏe. Nhớ lời hẹn của mình.”

Mai đọc đi đọc lại đến thuộc lòng rồi cất vào chiếc hộp gỗ dưới gối.

Chiến tranh kéo dài. Có năm thư đến dồn dập, có năm bặt tin hàng tháng trời. Nhiều người trong làng lần lượt nhận giấy báo tử. Mỗi lần nghe tiếng xe đạp cán bộ xã ngoài ngõ, tim Mai lại thắt lại.

Nhưng chưa bao giờ cô nghĩ sẽ thôi chờ.

Bạn bè đi lấy chồng, có người khuyên:

– Con gái có thì, đợi mãi biết đến bao giờ.

Mai chỉ cười nhẹ:

– Người ta giữ lời ngoài chiến trường, mình cũng phải giữ lời ở quê nhà.

Mùa hè năm đó, bom đánh gần ga huyện. Đội dân công của Mai ra san lấp hố bom trong đêm. Giữa ánh đèn dầu leo lét, cô cuốc đất đến rớm máu tay. Một chị cùng đội hỏi:

– Sao làm dữ vậy?

Mai lau mồ hôi:

– Ngoài kia người ta còn cực hơn mình.

Năm tháng trôi qua, mái tóc mẹ Mai bạc trắng. Còn Mai từ cô gái mười tám thành người phụ nữ chín chắn. Nhưng chiều nào cô cũng ra đầu làng nhìn con đường đất dẫn từ ga huyện về.

Rồi mùa xuân năm 1975 đến.

Tin chiến thắng lan về theo tiếng loa truyền thanh. Người người ùa ra sân đình, cờ đỏ rợp làng. Tiếng reo hò vang khắp xóm:

– Giải phóng rồi! Hòa bình rồi!

Mai đứng lặng, nước mắt chảy dài mà chưa tin nổi.

Ba ngày sau, chuyến xe chở bộ đội phục viên dừng ở đầu làng. Những người lính gầy đi trong tiếng vỗ tay và tiếng khóc mừng.

Giữa đám đông, một người đàn ông vai đeo ba lô cũ, chân hơi tập tễnh, đứng nhìn cô không chớp mắt.

Mai run giọng:

– Thành?

Anh cười, đôi mắt vẫn như ngày nào:

– Anh về… đúng hẹn.

Chiếc khăn nâu năm xưa cô vẫn giữ trong hòm gỗ. Hôm ấy, Mai đem ra trao lại cho anh.

Cả làng mở hội cưới đơn sơ mà rộn ràng. Không mâm cao cỗ đầy, chỉ có tiếng cười, câu hát ví và niềm vui sau những năm dài bom đạn.

Nhiều năm sau, khi tóc đã bạc, người ta hỏi bí quyết nào để họ sống bên nhau hạnh phúc.

Mai nhìn Thành cười:

– Chắc vì tụi tôi biết chờ nhau từ ngày chiến thắng.

Có những lời hẹn được nói ra giữa chiến tranh, tưởng mong manh như gió. Nhưng chính niềm tin và lòng thủy chung đã giữ nó bền hơn cả năm tháng.

Và vì thế, hẹn nhau ngày chiến thắng không chỉ là lời của hai người yêu nhau, mà còn là lời hẹn của cả một dân tộc với ngày hòa bình.