Hiền Lương - “nhân chứng lịch sử” (2)
Ngày 20/7/1954, Hiệp định Genève về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam được ký kết, đất nước ta tạm thời bị chia cắt thành 2 miền Bắc - Nam, lấy vĩ tuyến 17, cầu Hiền Lương - sông Bến Hải (Quảng Trị) làm giới tuyến quân sự tạm thời.
Cũng từ đây, dòng sông Bến Hải mang trên mình sứ mệnh lịch sử: Ranh giới chia cắt đất nước. Cầu Hiền Lương với vị trí bắc qua đôi bờ trở thành “điểm nối” hai nửa non sông, chờ đến ngày tổng tuyển cử sẽ diễn ra sau đó 2 năm.
Thế nhưng, lời hẹn thề đoàn tụ bên “sông tuyến” ấy đã phải kéo dài đằng đẵng hơn 2 thập kỷ. Nỗi đau chia cắt như một “định mệnh” khắc nghiệt làm cho đôi bờ Hiền Lương đi vào lịch sử như là một chứng tích bi hùng trong kháng chiến chống Mỹ để thống nhất đất nước.
Nằm ở vĩ tuyến 17, vùng đất Vĩnh Linh thuộc bờ Bắc sông Bến Hải được Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ quyết định thành lập đơn vị hành chính đặc biệt (đặc khu) với tên gọi chính thức là Khu vực Vĩnh Linh.
Theo tài liệu lịch sử, trong những năm chiến tranh phá hoại, quân đội Mỹ đã tiến hành chiến lược đánh phá mang tính hủy diệt đối với miền Bắc nước ta. Đặc biệt, vùng giới tuyến Vĩnh Linh là nơi phải hứng chịu sự khốc liệt của đạn bom. Mảnh đất Vĩnh Linh rộng khoảng 820km2, nhưng bình quân mỗi km2 hứng chịu 600 tấn bom và 800 quả đại bác. Hơn 7 vạn dân Vĩnh Linh lúc ấy, bình quân mỗi người phải chịu 7 tấn bom và 80 quả đại bác.
Dưới sức hủy diệt của bom đạn chiến tranh, vượt qua khó khăn gian khổ, quân và dân Vĩnh Linh với tinh thần “một tấc không đi, một ly không rời” vẫn kiên cường bám trụ, xây dựng “mỗi làng xã là một pháo đài chiến đấu”. Vĩ tuyến 17, cầu Hiền Lương như là “chứng nhân lịch sử” cho những đau thương, mất mát nhưng cũng là biểu tượng kiên cường cho khát vọng hòa bình, thống nhất của dân tộc Việt Nam.
