HIỆP ĐỊNH PARIS 1973: BƯỚC NGOẶT LỊCH SỬ "ĐÁNH CHO MỸ CÚT"

Trong tiến trình lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam, Hiệp định Paris được ký kết ngày 27/1/1973 tại Pháp là một cột mốc vàng chói lọi, đánh dấu thắng lợi huy hoàng trên mặt trận ngoại giao. Tên chính thức của văn bản này là Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam. Hiệp định được ký kết giữa bốn bên tham gia: Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng hòa. Đây là kết quả của một cuộc đấu trí, đấu đầu lịch sử kéo dài gần 5 năm (từ tháng 5/1968 đến tháng 1/1973), trở thành hội nghị đàm phán dài nhất trong lịch sử ngoại giao hiện đại.

Bối cảnh dẫn đến việc ký kết Hiệp định Paris gắn liền với những thắng lợi dồn dập trên mặt trận quân sự của quân và dân ta tại cả hai miền Nam - Bắc. Sau thất bại nặng nề của chiến lược "Việt Nam hóa chiến tranh" ở miền Nam và đỉnh điểm là sự phá sản của cuộc tập kích chiến lược bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng cuối năm 1972 (trận "Điện Biên Phủ trên không"), chính phủ Mỹ nhận ra không thể khuất phục Việt Nam bằng sức mạnh quân sự. Thất bại thảm hại này buộc Tổng thống Mỹ Richard Nixon phải dừng mọi hành động đánh phá, chấp nhận quay lại bàn đàm phán và ký vào bản hiệp định với những điều khoản do phía Việt Nam đưa ra.

Nội dung cốt lõi của Hiệp định Paris năm 1973 bao gồm những cam kết pháp lý quốc tế mang tính quyết định đối với vận mệnh đất nước. Trước hết, Hoa Kỳ và các nước cam kết tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của nước Việt Nam. Mỹ phải chấm dứt hoàn toàn mọi hoạt động quân sự, rút hết quân viễn chinh cùng quân đồng minh ra khỏi miền Nam Việt Nam trong vòng 60 ngày, đồng thời cam kết không tiếp tục can thiệp vào công việc nội bộ của miền Nam. Hiệp định cũng quy định quyền tự quyết của nhân dân miền Nam thông qua các cuộc tổng tuyển cử tự do và công nhận thực tế tại miền Nam có hai chính quyền, hai quân đội và ba lực lượng chính trị.

Đứng trên góc độ lịch sử, Hiệp định Paris mang ý nghĩa vô cùng trọng đại, làm thay đổi căn bản cục diện chiến tranh có lợi cho cách mạng Việt Nam. Văn bản này đã hiện thực hóa trọn vẹn chặng đầu trong lời dặn thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Đánh cho Mỹ cút". Việc buộc siêu cường quân sự lớn nhất thế giới phải cuốn gói rút quân về nước, cắt đứt nguồn chi viện trực tiếp trên chiến trường đã làm suy yếu nghiêm trọng chính quyền và quân đội Sài Gòn. Thắng lợi ngoại giao này đã tạo ra điều kiện thời cơ chiến lược vô cùng thuận lợi, tạo thế và lực vững chắc để toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta tiến lên thực hiện chặng đường cuối cùng là "Đánh cho Ngụy nhào", làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam và thống nhất đất nước.