Hồ Chí Minh Phần 4
PHẦN 4: NỖI ĐAU CHIA CẮT VÀ KHÁT VỌNG THỐNG NHẤT BẮC – NAM (1954 – 1969)
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, hòa bình lập lại trên miền Bắc nhưng máu vẫn chảy trên mảnh đất miền Nam ruột thịt. Bước vào giai đoạn này, trái tim Hồ Chí Minh phải gánh vác một nỗi đau lớn lao nhất đời Người: nỗi đau của một dân tộc bị chia cắt. Nghị luận về cuộc đời Bác trong những năm tháng này chính là nghị luận về một tình yêu bao la, một khát vọng sắt đá về sự thống nhất non sông mà Người đã theo đuổi đến tận hơi thở cuối cùng.
Đối với Hồ Chí Minh, miền Nam không chỉ là một nửa đất nước, mà là “máu của máu Việt Nam, thịt của thịt Việt Nam”. Người luôn tự nhận mình có lỗi khi đất nước chưa được vẹn tròn. Trong suốt 15 năm (1954 – 1969), dù bộn bề với công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, nhưng chưa một phút giây nào tâm trí Người rời xa đồng bào miền Nam đang trong khói lửa. Hình ảnh Bác mỗi ngày vẫn theo dõi tin tức chiến sự qua từng dòng điện tín, mỗi nhịp đập trái tim đều thổn thức theo bước chân của những đoàn quân “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, đã trở thành biểu tượng thiêng liêng nhất của tinh thần đại đoàn kết.
Sức lay động cảm xúc lớn nhất ở giai đoạn này chính là sự khước từ mọi vinh quang cá nhân của vị Chủ tịch nước. Khi Quốc hội quyết định trao tặng Người Huân chương Sao Vàng – phần thưởng cao quý nhất của Nhà nước vào năm 1963, Bác đã khéo léo chối từ bằng một lý do khiến triệu người rơi nước mắt: “Hãy đợi đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, Tổ quốc hòa bình thống nhất, đồng bào miền Nam trao cho tôi cũng chưa muộn”. Tấm huân chương ấy cuối cùng đã không bao giờ được cài trên ngực áo của Người, vì Người muốn đợi cho đến khi cả dân tộc được hưởng trọn niềm vui sum họp. Sự hy sinh sở thích cá nhân, sự khiêm nhường đến mức thánh khiết ấy chính là câu trả lời hùng hồn nhất cho câu hỏi: Thế nào là một người lãnh đạo vì dân?
Không chỉ vĩ đại trong tư tưởng, Hồ Chí Minh còn là hiện thân của một lối sống giản dị đến ngỡ ngàng giữa lòng thế kỷ XX. Ngôi nhà sàn gỗ đơn sơ nằm cạnh ao cá, dưới bóng cây xanh mát trong khu phủ Chủ tịch, là nơi Người sống và làm việc suốt những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Giữa những năm tháng máy bay Mỹ đánh phá ác liệt, người ta vẫn thấy một ông già điềm tĩnh trong bộ quần áo kaki sờn vai, đôi dép cao su mòn vẹt đã đi cùng Người qua bao dặm đường chiến dịch. Sự giản dị ấy không phải là sự khổ hạnh cực đoan, mà là sự lựa chọn của một tâm hồn thanh cao, muốn được sống gần gũi nhất với cuộc sống của nhân dân mình. Người ăn cơm độn ngô, ăn cá kho tương, dành trọn tình thương cho các cháu thiếu nhi, cho những bà mẹ miền Nam anh hùng.
Càng về những năm cuối đời, sức khỏe của Người yếu dần, nhưng ý chí thống nhất chưa bao giờ lay chuyển. Trong những cuộc tiếp đón đoàn đại biểu miền Nam ra thăm Bắc, Bác thường ôm hôn các dũng sĩ nhỏ tuổi, các chị, các anh với một tình cảm ấm áp như người cha đón con về nhà sau nhiều năm xa cách. Người từng tâm sự rằng: “Miền Nam luôn ở trong trái tim tôi”. Đó không phải là lời nói xã giao chính trị, đó là tiếng lòng của một con người đã dâng hiến cả tuổi trẻ, cả cuộc đời riêng cho độc lập dân tộc mà đến ngày gần kề với thế giới người hiền vẫn đau đáu một nỗi niềm chưa được vào thăm đồng bào miền Nam ruột thịt.
Chương sử của phần 4 này khép lại trong sự xúc động nghẹn ngào khi chúng ta nhìn lại chặng đường cuối cùng của Người. Cho đến tận giây phút lâm chung, trong tâm thức của Hồ Chí Minh vẫn là hình ảnh của sông Cửu Long, của rặng dừa Bến Tre, của những người con anh dũng trên dải đất thành đồng. Người đi xa, mang theo nỗi tiếc nuối vì chưa tận mắt chứng kiến ngày toàn thắng, nhưng chính tư tưởng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do” của Người đã trở thành ngọn đuốc dẫn đường, tiếp thêm sức mạnh cho cả dân tộc tiến về Sài Gòn, để rồi mùa xuân năm 1975, giấc mơ của Người đã được các thế hệ con cháu viết tiếp bằng một khúc khải hoàn ca thống nhất trọn vẹn.
