Hồ Đức Thắng – Người thuyền trưởng mở lối trên Đường Hồ Chí Minh trên biển

Hồ Đức Thắng – Người thuyền trưởng mở lối trên Đường Hồ Chí Minh trên biển

"Biển có thể nổi sóng, nhưng ý chí của người chiến sĩ cách mạng thì không bao giờ chùn bước." Đó là tinh thần đã làm nên huyền thoại của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Thắng – người thuyền trưởng tài ba của những con tàu không số trên tuyến Đường Hồ Chí Minh trên biển, góp phần đưa hàng nghìn tấn vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Người con của miền sông nước

Anh hùng Hồ Đức Thắng tên thật là Hồ Bá Thọ, còn có tên hoạt động là Nguyễn Văn Inh, sinh năm 1922 tại Cù Lao Dài, huyện Vũng Liêm (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long). Sau này, trong một chuyến công tác đặc biệt, ông mang bí danh Hồ Đức Thắng, cái tên đã gắn liền với cả cuộc đời chiến đấu của mình.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, từ nhỏ ông đã quen với sông nước, ghe thuyền và những con sóng của vùng đồng bằng Nam Bộ. Chính tuổi thơ ấy đã rèn luyện cho ông bản lĩnh, khả năng định hướng trên biển và sự dẻo dai hiếm có.

Năm 1946, ông gia nhập lực lượng hải quân Nam Bộ. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, ông nhiều lần làm thuyền trưởng vận chuyển tài liệu, lương thực và thuốc men. Có lần tàu bị địch phát hiện, ông chủ động phá hủy phương tiện để giữ bí mật cho tổ chức. Dù bị bắt và tra tấn dã man, ông vẫn tuyệt đối không khai báo.

Chuyến đi mở đường lịch sử

Đầu những năm 1960, chiến trường miền Nam rơi vào tình trạng thiếu vũ khí nghiêm trọng. Trung ương Đảng quyết định nghiên cứu mở tuyến vận tải chiến lược trên biển.

Tháng 6 năm 1961, Tỉnh ủy Trà Vinh thành lập một tổ công tác bí mật gồm sáu người. Nguyễn Văn Inh được giao trọng trách thuyền trưởng.

Để giữ bí mật, mỗi người đều lấy một bí danh: Đoàn – Kết – Đấu – Tranh – Thắng – Lợi. Nguyễn Văn Inh bốc trúng tên Hồ Đức Thắng, và cái tên ấy theo ông suốt phần đời còn lại.

Ngày 25 tháng 8 năm 1961, chiếc tàu gỗ chỉ khoảng 15 tấn, trang bị đơn sơ với một chiếc la bàn cũ, ít lương thực và nước ngọt, âm thầm rời bến Trà Vinh hướng về miền Bắc.

Không ai biết chuyến đi sẽ kéo dài bao lâu.

Không ai dám chắc sẽ còn có ngày trở về.

Chỉ có một điều chắc chắn:

Nếu bị lộ, tất cả sẽ sẵn sàng hy sinh để bảo vệ bí mật của cách mạng.

Mười ba ngày giữa biển khơi

Những ngày đầu, biển khá yên.

Nhưng rồi bão lớn ập đến.

Sóng biển cao như những bức tường khổng lồ liên tục quật vào con tàu gỗ nhỏ bé. Buồm rách, bánh lái hư hỏng, tàu mất phương hướng.

Nhiều ngày lênh đênh giữa đại dương.

Nước ngọt cạn dần.

Lương thực vơi dần.

Có người bắt đầu sốt vì kiệt sức.

Cuối cùng, con tàu trôi dạt vào Ma Cao, nơi lúc đó còn thuộc quyền quản lý của Bồ Đào Nha.

Trước tình huống đầy nguy hiểm, Hồ Đức Thắng bình tĩnh ứng biến. Ông cùng đồng đội giả làm ngư dân đi buôn gặp bão. Sau khi được giúp sửa tàu, bổ sung lương thực và nước ngọt, đoàn tiếp tục cuộc hành trình.

Ít lâu sau, con tàu cập bến miền Bắc an toàn.

Đó là thành công có ý nghĩa đặc biệt, giúp Trung ương có đầy đủ cơ sở thực tiễn để quyết định mở Đường Hồ Chí Minh trên biển – tuyến vận tải chiến lược góp phần làm thay đổi cục diện chiến tranh.

Người thuyền trưởng của những con tàu không số

Sau chuyến mở đường lịch sử, Hồ Đức Thắng tiếp tục gắn bó với Đoàn 125 Hải quân.

Từ năm 1961 đến 1966, ông trực tiếp chỉ huy 16 chuyến tàu, vượt qua hàng nghìn hải lý giữa vòng vây phong tỏa của hải quân đối phương.

Ban ngày, tàu ngụy trang như tàu đánh cá.

Ban đêm, lặng lẽ lao vào màn đêm không ánh đèn.

Không số hiệu.

Không cờ hiệu.

Không để lại bất kỳ dấu vết nào.

Chỉ cần bị phát hiện, con tàu sẽ phải đối mặt với tàu chiến, máy bay hoặc pháo hạm.

Thế nhưng, bằng lòng dũng cảm, kinh nghiệm đi biển và tài chỉ huy, Hồ Đức Thắng cùng đồng đội đã đưa hơn 1.000 tấn vũ khí và trang bị đến các bến bãi ở Nam Bộ an toàn.

Cuộc gặp Bác Hồ

Một trong những kỷ niệm thiêng liêng nhất đời ông là được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đồ Sơn sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Bác căn dặn cán bộ, chiến sĩ Đoàn tàu không số phải tuyệt đối giữ bí mật, trung thành với Đảng, sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc.

Những lời dặn ấy trở thành kim chỉ nam cho mọi chuyến hải trình sau này.

Mỗi lần tàu rời bến, những người lính đều hiểu rằng có thể họ sẽ không bao giờ trở về.

Nhưng không ai chùn bước.

Danh hiệu Anh hùng

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Hồ Đức Thắng được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Ông là một trong ba cán bộ đầu tiên của Đoàn tàu không số được nhận phần thưởng cao quý này.

Ngoài danh hiệu Anh hùng, ông còn được tặng nhiều huân chương vì những chiến công đặc biệt xuất sắc trên tuyến vận tải chiến lược.

Trở về với quê hương

Sau ngày đất nước thống nhất, Hồ Đức Thắng tiếp tục phục vụ trong Hải quân, giữ cương vị Phó Chính ủy Công xưởng Nhà Bè.

Đến năm 1980, ông nghỉ hưu sau hơn bốn mươi năm cống hiến.

Ông trở về xã Hiệp Thạnh, huyện Duyên Hải, Trà Vinh, sống giản dị giữa bà con quê biển.

Không tự nhận mình là người có công.

Không kể nhiều về chiến tích.

Ông chỉ lặng lẽ tham gia công tác địa phương, giúp đỡ đồng đội, động viên con cháu học tập và lao động.

Năm 2005, người thuyền trưởng năm xưa mãi mãi ra đi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng đồng đội và nhân dân.

Bài học từ người anh hùng

Câu chuyện về Hồ Đức Thắng không chỉ là câu chuyện của một người lính biển.

Đó còn là câu chuyện về:

• Lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.

Những chuyến tàu không số đã đi vào lịch sử như một kỳ tích quân sự. Trong kỳ tích ấy có dấu ấn rất lớn của người thuyền trưởng Hồ Đức Thắng – người đã mở lối giữa biển khơi để nối liền hậu phương với tiền tuyến.

Ngày nay, tại quê hương Hiệp Thạnh (Trà Vinh), nhà thờ và những kỷ vật của ông vẫn được gìn giữ như một "địa chỉ đỏ", nhắc nhở các thế hệ trẻ về những năm tháng hào hùng của dân tộc.