Hồ Học Lãm (1884 – 1943) (P5)

  Dựa vào uy tín của mình và mối quan hệ tốt với Tưởng Giới Thạch, Hồ Học Lãm đã nhiều lần che giấu, cứu mạng… thậm chí “dám lấy đầu mình để cứu những người cách mạng Việt Nam”. Năm 1928, qua tin tức của kiều bào, bác Hồ đã cử Lê Thiết Hùng đến Nam Kinh gặp Hồ Học Lãm, nhờ ông bố trí cho Lê Thiết Hùng vào công tác ở ngay trong quân đội Quốc dân đảng và giữ mối liên lạc giữa Bác Hồ với Hồ Học Lãm và Đảng Cộng sản Trung Quốc. Từ năm 1930 đến năm 1933, tuy gặp rất nhiều khó khăn, nguy hiểm đến tính mạng, Hồ Học Lãm vẫn thu thập được nhiều tư liệu về năm lần quân Quốc dân đảng tấn công vào khu vực Xô−Viết, thông qua Lê Thiết Hùng, báo cáo Đảng Cộng sản Trung Quốc biết để phá các cuộc vây quét của đối phương, góp phần vào thắng lợi của Hồng quân công nông Trung Hoa. Có lần, Hồ Học Lãm từ Nam Kinh đến Thượng Hải gặp Nguyễn Lương Bằng đưa nhau vào hiệu ăn cơm và ngỏ ý: “Nếu Đảng cần, cho tôi về nước cầm quân đánh Pháp” ([4]).

        Khoảng cuối năm 1935, cùng với một số người yêu nước chân chính, Hồ Học Lãm lập ra “Việt Nam độc lập vận động đồng minh hội” gọi tắt là “Việt Minh” ([5]). Tháng 1 – 1936, Hội nghị đã bầu Hồ Học Lãm làm Chủ tich và đã được chính quyền Tưởng Giới Thạch công nhận, cấp giấy phép hoạt động. Hội này còn được phép xuất bản tờ báo lấy tên là Việt Thanh để làm cơ quan ngôn luận. Tờ báo ra hàng tháng, số đầu ra vào tháng 3 – 1936 và chỉ phát hành được 6 số thì phải tự đình bản vì không có kinh phí…