HỒ KAN LỊCH - CÔ GÁI PA KÔ BẮN RƠI MÁY BAY BẰNG SÚNG TRƯỜNG

Giữa núi rừng A Lưới, trong những năm chiến tranh ác liệt, có một cô gái người Pa Kô nhỏ bé nhưng nổi tiếng bởi sự gan góc đến mức nhiều người nghe kể tưởng như đó là một câu chuyện huyền thoại. Cô từng làm liên lạc từ khi còn rất trẻ, sau đó chỉ huy du kích, trực tiếp tham gia hàng chục trận đánh và đặc biệt đã dùng súng trường bắn rơi một chiếc máy bay địch. Người con gái ấy là Hồ Kan Lịch - nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của đại ngàn Trường Sơn.

Hồ Kan Lịch sinh năm 1943. Theo tư liệu của Báo Nhân Dân, từ khoảng 13 tuổi bà đã theo cách mạng làm nhiệm vụ liên lạc bí mật. Tuổi thơ của Kan Lịch vì thế không gắn với một cuộc sống yên bình, mà với đường rừng, tin tức bí mật, những lần tránh sự truy lùng của đối phương và nỗi lo có thể bị bắt bất cứ lúc nào. Có thời điểm bà bị bắt giam cùng người chú ruột là Hồ Đức Vai – người sau này cũng trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khi Kan Lịch muốn trực tiếp cầm súng, gia đình từng ngăn cản. Mẹ bà sợ con gái ra chiến trường sẽ chết hoặc mang thương tật, rồi khó có cuộc sống gia đình như bao người khác. Nhưng cô gái Pa Kô vẫn kiên quyết đi. Nhiều năm sau, kể lại chuyện ấy, bà chỉ nhớ rằng mình đã lựa chọn rất rõ ràng: đất nước và bản làng đang có chiến tranh thì phải chiến đấu. Sự lựa chọn ấy không phải là một phút bốc đồng, bởi từ đó Kan Lịch đã dành gần trọn tuổi trẻ của mình cho chiến trường.

Năm 1961, sau thời gian làm giao liên, Kan Lịch gia nhập lực lượng nữ du kích địa phương. Cô nhanh chóng được giao chỉ huy một đội du kích đông tới khoảng 160 người. Điều kiện chiến đấu ở miền Tây Thừa Thiên khi ấy vô cùng thiếu thốn. Có lúc đơn vị không có cơm, phải ăn sắn, củ mài để cầm hơi. Vũ khí cũng không đủ cho tất cả mọi người; có người chỉ có gậy hoặc tự làm bẫy. Nhưng Kan Lịch luôn chọn đi trước trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất.

Một câu chuyện bà kể lại trên VTV cho thấy sự quyết liệt ấy. Có trận đánh kéo dài nhiều ngày mà đơn vị chưa đạt mục tiêu. Chị em đã đói lả và có người đề nghị rút. Kan Lịch không đồng ý bỏ cuộc. Bà hứa sẽ tìm cách mang thức ăn về, rồi tự mình tìm đường vào khu vực địch để lấy cơm cho đồng đội. Trong chiến tranh, lòng dũng cảm đôi khi không nằm ở một hành động hào nhoáng, mà ở việc một người chấp nhận hiểm nguy để những người đi cùng có thể tiếp tục đứng vững.

Chiến công được nhắc đến nhiều nhất của Hồ Kan Lịch là lần bắn rơi máy bay bằng súng trường. Khi cấp trên giao nhiệm vụ cho một tổ nữ du kích đánh máy bay tại khu vực A Lưới, ngay cả Kan Lịch cũng hiểu đây là mục tiêu rất khó. Súng trường vốn không phải vũ khí chuyên dùng để phòng không; máy bay có tốc độ nhanh, mục tiêu nhỏ và thời gian xuất hiện ngắn. Nhưng bằng cách lựa chọn vị trí, kiên trì phục kích và chờ thời cơ, bà đã bắn hạ được một chiếc máy bay địch. Các nguồn tư liệu xác nhận đây là chiếc máy bay đầu tiên bị bắn rơi ở khu vực phía tây Thừa Thiên Huế. Chính Kan Lịch sau này cũng thừa nhận bà không ngờ một khẩu súng trường lại có thể hạ được máy bay.

Đằng sau chiến công ấy là cả một chuỗi năm tháng chiến đấu. Tư liệu của Quân đội nhân dân ghi nhận Hồ Kan Lịch đã trực tiếp hoặc chỉ huy 49 trận lớn nhỏ, tiêu diệt 150 quân địch, bắn rơi một máy bay và bắt sống hai lính Mỹ. Năm 1967, khi mới ngoài hai mươi tuổi, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, trở thành nữ Anh hùng đầu tiên của dân tộc Pa Kô.

Nhưng có một phần ký ức mà Kan Lịch luôn kể với niềm xúc động đặc biệt: những lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bà có bảy lần vinh dự gặp Bác. Có lần Bác đến thăm khi bà ra miền Bắc chữa bệnh; có lần Bác mời ăn cơm tại Phủ Chủ tịch. Trong ký ức của bà, lời dặn đáng nhớ nhất là: “Giữ Anh hùng còn khó hơn”. Đó không phải lời khen để một người tự hài lòng với chiến công, mà là lời nhắc phải tiếp tục sống xứng đáng với niềm tin mà nhân dân đã trao.

NGUỒN:

• Báo Quân đội nhân dân - “Vùng đất anh hùng giữa đại ngàn Trường Sơn”

• Báo Quân đội nhân dân - tư liệu về Anh hùng Hồ Kan Lịch và 49 trận chiến đấu

• VTV.vn - “Anh hùng LLVTND Hồ Kan Lịch - người con gái Pa Cô bắn rơi máy bay Mỹ bằng súng trường”

• Báo Nhân Dân - “Người bảy lần được gặp Bác Hồ”