Hồ So - Người con đến từ núi rừng

Trong cuộc chiến tranh bảo vệ đất nước, con đường Hồ Chí Minh huyền thoại với hệ thống giao thông vĩ đại gồm 5 trục dọc, 21 trục ngang, hơn 17.000km đường xe cơ giới. Lực lượng vận tải Trường Sơn với 2 Sư đoàn ô tô cơ động vận chuyển bộ đội và hàng triệu tấn vũ khí, đạn dược… để chi viện cho các chiến trường miền Nam. Thực hiện lời dạy của Bác với tâm nguyện thống nhất đất nước, đồng bào Bru - Vân Kiều tỉnh Quảng Trị đã góp sức người, sức của để “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, góp phần làm nên thành công trên tuyến đường huyền thoại của dân tộc.

Khe Hó là điểm đầu của tuyến đường Hồ Chí Minh lịch sử. Từ Khe Hó phát triển về hướng Tây qua làng Mích vào đến Tà Riệp đến điểm cuối là Pa Lin. Có vị trí nằm địa hình hiểm trở, sâu trong rừng rậm nên đảm bảo được nguyên tắc tuyệt đối bí mật. Chính vì vậy, Khe Hó được chọn làm nơi tập kết hàng hóa, đạn dược, khởi đầu của tuyến đường Trường Sơn chi viện cho chiến trường miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Được Khu ủy Vĩnh Linh tích cực giúp đỡ, Đoàn 559 hạ quyết tâm khẩn trương mở tuyến hành lang bắt đầu từ Khe Hó qua các điểm động Nóc, Bô Hô, động Voi Mẹp, động Ka Lư, vượt đường số 9, qua làng Riêu, làng Rao đến Tà Riệp, Pa Lin.

Ngày 13/8/1959, Tiểu đoàn 301 bắt đầu hành trình vận chuyển chuyến hàng đầu tiên. Qua 8 ngày đêm gian khổ, nhiều vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng cần thiết đã được Tiểu đoàn 301 đưa đến Tà Riệp bảo đảm tuyệt đối bí mật, an toàn. Từ chuyến hàng đầu tiên vận chuyển vào Liên khu 5 thuận lợi, cán bộ, chiến sĩ Đoàn 559 đẩy nhanh tốc độ vận chuyển để chi viện cho chiến trường miền Nam ruột thịt.

Là một trong những người Vân Kiều đầu tiên của thôn Khe Hó, xã Vĩnh Hà, huyện Vĩnh Linh (nay là xã Bến Quan, tỉnh Quảng Trị) tham gia cách mạng khi mới 18 tuổi, ông Hồ So (82 tuổi), nguyên là Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hà sau ngày giải phóng, Bí thư Chi bộ thôn Khe Hó nhớ lại: Vào năm 1959, ông tham gia cách mạng, làm nhiệm vụ cùng bộ đội Trường Sơn mở đường, vận chuyển lương thực, vũ khí.

Ông Hồ So chia sẻ: Từ Khe Hó, quân và dân ta đã vận chuyển hàng đi theo 3 đường chính: Tuyến thứ nhất từ Khe Hó đến Khe Che, tuyến thứ 2 từ Khe Hó đến Vĩnh Ô, qua đường 9 và tuyến thứ 3 từ đây đi lên đường 20 - đường Hồ Chí Minh...Lúc này ông cũng như bao thế hệ trai tráng trong bản đều xung phong tham gia bảo vệ tuyến đường bí mật cũng như tích cực gùi lương, tải đạn. Dù bom đạn, khó khăn, hiểm nguy nhưng mỗi người đều tin vào chiến thắng sẽ không xa khi cả dân tộc cùng đồng lòng, đồng sức chiến đấu…

Chiến tranh đã qua đi nhưng đối với hàng vạn cán bộ, chiến sỹ thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến Trường Sơn năm xưa vẫn vẹn nguyên ký ức về một thời kỳ gian khổ và ác liệt. Đối với họ, từng cung đường, khoảnh rừng, dòng suối, con sông đều thấm đẫm kỉ niệm, máu xương của đồng đội đang nằm lại tại đây.

Phát huy truyền thống anh hùng của bộ đội Trường Sơn trong thời kỳ đổi mới, các cựu chiến binh Đoàn 559 đã tích cực tham gia phát triển kinh tế, xây dựng quê hương theo cuộc vận động lớn “Hội viên Trường Sơn làm kinh tế giỏi, xóa đói giảm nghèo, giúp nhau khắc phục khó khăn, nâng cao đời sống” ngày càng đi lên. Đặc biệt, nhiều hội viên người đồng bào dân tộc thiểu số đã vượt qua khó khăn, nỗ lực phát triển kinh tế gia đình, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.