HỒ TÙNG MẬU – NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG, TRỌN ĐỜI VÌ TỔ QUỐC

BÀI THI CÂU CHUYỆN MỘT THỜI HOA LỬA: HỒ TÙNG MẬU – NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG, TRỌN ĐỜI VÌ TỔ QUỐC

Người con xứ Nghệ và hành trình đến với cách mạng

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, có những con người không để lại cho mình những tháng ngày bình yên. Họ chọn con đường gian nan, chấp nhận tù đày, hiểm nguy và hy sinh để tìm một con đường giải phóng dân tộc. Hồ Tùng Mậu là một trong những người như thế.

Hồ Tùng Mậu, tên thật Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Xuất thân từ một vùng đất giàu truyền thống yêu nước và hiếu học, ông sớm chịu ảnh hưởng của tinh thần chống ngoại xâm. Khi đất nước chìm trong cảnh mất nước, người thanh niên Hồ Tùng Mậu không cam chịu cuộc sống dưới ách thống trị của thực dân Pháp mà sớm tìm đến con đường hoạt động cách mạng.

Những năm đầu thế kỷ XX, Hồ Tùng Mậu tham gia các phong trào yêu nước, rồi có điều kiện hoạt động ở nước ngoài. Ông là một trong những người tích cực tham gia xây dựng các tổ chức cách mạng của thanh niên Việt Nam và có mối quan hệ hoạt động gần gũi với Nguyễn Ái Quốc.

Tại Quảng Châu, Hồ Tùng Mậu tham gia hoạt động trong Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, góp phần vào việc đào tạo, tổ chức và đưa những tư tưởng cách mạng tiến bộ về nước. Những hoạt động ấy góp phần chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930.

Con đường cách mạng của Hồ Tùng Mậu là một hành trình đầy thử thách. Ông nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giữ, bị kết án và trải qua những năm tháng dài trong lao tù đế quốc. Theo các tài liệu lịch sử, trong 31 năm hoạt động cách mạng, ông có khoảng 14 năm bị giam cầm. Nhưng nhà tù không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cộng sản.

Những năm tháng “thời hoa lửa” và sự hy sinh trên đường công tác

Nếu tuổi trẻ của Hồ Tùng Mậu là những năm tháng đi tìm con đường cứu nước, thì những năm sau Cách mạng Tháng Tám là quãng đời ông gánh trên vai những trọng trách nặng nề của cách mạng.

Tháng 3 năm 1945, khi Nhật đảo chính Pháp, Hồ Tùng Mậu vượt ngục, trở lại hoạt động cách mạng. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, chính quyền cách mạng đứng trước muôn vàn khó khăn, ông được Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Ông từng giữ cương vị Chính ủy kiêm Khu trưởng Khu IV, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu IV, Ủy viên Thường vụ Liên khu ủy IV và tham gia công tác quân sự, chính trị trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ở bất cứ vị trí nào, Hồ Tùng Mậu cũng thể hiện tinh thần trách nhiệm của một người cán bộ cách mạng. Đối với ông, chức vụ không phải là quyền lực mà là trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân và trước vận mệnh của đất nước.

Ngày 18 tháng 12 năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh thành lập Ban Thanh tra Chính phủ và giao Hồ Tùng Mậu giữ chức Tổng Thanh tra. Trên cương vị này, ông cùng cán bộ ngành thanh tra đi đến nhiều địa phương, kiểm tra việc thực hiện chủ trương, chính sách, góp phần củng cố chính quyền cách mạng trong những năm kháng chiến đầy gian khổ.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, Hồ Tùng Mậu được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Nhưng ông không có cơ hội tiếp tục cống hiến lâu dài cho cách mạng.

Mùa hè năm 1951, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang diễn ra quyết liệt, Hồ Tùng Mậu lên đường đi công tác tại Liên khu IV. Ngày 23 tháng 7 năm 1951, trên đường công tác qua địa bàn Tĩnh Gia, Thanh Hóa, đoàn công tác bị máy bay Pháp oanh tạc. Hồ Tùng Mậu đã hy sinh khi mới 55 tuổi.

Sự hy sinh của ông không diễn ra giữa một trận đánh lớn, cũng không phải trên một chiến hào đầy khói lửa. Ông ngã xuống trên một chuyến công tác, trong khi đang thực hiện nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ giao phó. Nhưng chính điều đó càng làm nổi bật phẩm chất của một người cán bộ cách mạng: ở bất cứ nơi đâu, trong bất cứ hoàn cảnh nào, khi Tổ quốc cần, ông đều sẵn sàng lên đường.

Tin Hồ Tùng Mậu hy sinh khiến Chủ tịch Hồ Chí Minh vô cùng đau buồn. Trong bài điếu văn ngày 1 tháng 8 năm 1951, Bác viết những lời đầy xúc động, nhắc lại tình đồng chí, tình anh em gắn bó với Hồ Tùng Mậu qua hơn 25 năm hoạt động cách mạng. Bác khẳng định sự mất mát ấy là mất mát lớn đối với đồng bào, Chính phủ, đoàn thể và với chính Người.

Những lời ấy không chỉ là sự tiếc thương dành cho một người đồng chí thân thiết, mà còn là sự ghi nhận đối với cả một cuộc đời đã dành trọn cho cách mạng.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Hồ Tùng Mậu hy sinh. Đất nước hôm nay đã hòa bình, cuộc sống của thế hệ trẻ đã khác rất xa với những năm tháng chiến tranh. Nhưng câu chuyện về ông vẫn còn nguyên giá trị.

Điều đầu tiên thế hệ trẻ có thể học được từ Hồ Tùng Mậu là lòng yêu nước phải được thể hiện bằng hành động. Ông không chỉ nói về tình yêu quê hương mà dành cả cuộc đời để hành động vì độc lập dân tộc. Khi đất nước cần, ông lên đường; khi cách mạng gặp khó khăn, ông nhận nhiệm vụ; khi bị tù đày, ông vẫn giữ vững niềm tin.

Điều thứ hai là ý chí vượt qua nghịch cảnh. Gần một nửa cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Tùng Mậu gắn với những năm tháng tù đày và hiểm nguy. Nhưng gian khổ không làm ông lùi bước. Đối với người trẻ hôm nay, đó là bài học về nghị lực: trước khó khăn trong học tập, công việc hay cuộc sống, không nên dễ dàng bỏ cuộc.

Điều thứ ba là tinh thần trách nhiệm. Hồ Tùng Mậu từng đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau, từ công tác tổ chức, quân sự, chính trị đến thanh tra. Dù ở vị trí nào, ông cũng đặt nhiệm vụ chung lên trên lợi ích cá nhân. Đây là phẩm chất đặc biệt cần thiết đối với thế hệ trẻ trong thời đại mới.

Ngày nay, thế hệ trẻ không phải cầm súng ra trận như cha ông năm xưa. Nhưng mỗi người đều có một “mặt trận” của riêng mình: học tập, lao động, nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, xây dựng quê hương, bảo vệ môi trường, giữ gìn văn hóa và đóng góp cho cộng đồng.

Nếu thế hệ trẻ hôm nay biết sống có lý tưởng, có trách nhiệm, không ngại khó khăn và luôn đặt lợi ích của quê hương, đất nước lên trên lợi ích cá nhân, thì đó chính là cách thiết thực để tiếp nối những giá trị mà các thế hệ đi trước đã hy sinh cả cuộc đời để vun đắp.

Hồ Tùng Mậu đã nằm lại giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Nhưng cuộc đời ông không khép lại cùng ngày hy sinh. Tên tuổi, phẩm chất và những cống hiến của ông vẫn còn được nhắc nhớ như một biểu tượng về người chiến sĩ cộng sản tiền bối kiên trung.

Từ Quỳnh Đôi – vùng quê giàu truyền thống cách mạng – đến những chặng đường hoạt động cách mạng đầy gian nan, rồi đến phút cuối trên đường công tác, Hồ Tùng Mậu đã sống một cuộc đời trọn nghĩa với Tổ quốc, trọn tình với đồng chí, đồng bào.

Và có lẽ, bài học sâu sắc nhất mà câu chuyện “thời hoa lửa” về Hồ Tùng Mậu để lại cho hôm nay chính là: một cuộc đời có ý nghĩa không nằm ở việc con người sống được bao lâu, mà ở chỗ họ đã sống như thế nào và đã cống hiến được gì cho quê hương, đất nước.

Hồ Tùng Mậu – người chiến sĩ cộng sản kiên trung – đã chọn con đường ấy và đi đến tận cùng bằng tất cả niềm tin, lòng yêu nước và sự tận tụy của mình.