HỒ TÙNG MẬU: NHÀ CÁCH MẠNG TIỀN BỐI VÀ NGƯỜI CON ƯU TÚ CỦA VÙNG ĐẤT QUỲNH LƯU

HỒ TÙNG MẬU: NHÀ CÁCH MẠNG TIỀN BỐI VÀ NGƯỜI CON ƯU TÚ CỦA VÙNG ĐẤT QUỲNH LƯU

Đồng chí Hồ Tùng Mậu là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của cách mạng Việt Nam, người học trò và cộng sự đắc lực của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Tên tuổi của ông gắn liền với những mốc son chói lọi trong giai đoạn phôi thai của Đảng Cộng sản Việt Nam.

1. Xuất thân từ vùng "địa linh nhân kiệt"

Hồ Tùng Mậu tên thật là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Được sinh ra ngay trên mảnh đất Quỳnh Lưu giàu truyền thống hiếu học và cách mạng, ông mang trong mình dòng máu yêu nước mãnh liệt của gia tộc:

- Ông nội là Phó bảng Hồ Bá Ôn, Án sát tỉnh Nam Định, tử tiết khi trực tiếp chỉ huy bảo vệ thành chống thực dân Pháp (1883).

- Cha là Cử nhân Hồ Bá Kiện, từ khước chốn quan trường để tham gia phong trào Văn Thân, hy sinh trong cuộc khởi nghĩa tại nhà đày Lao Bảo.

Sống trong cảnh nước mất nhà tan và chứng kiến sự hy sinh oanh liệt của cha ông, Hồ Tùng Mậu sớm nung nấu ý chí lớn và quyết tâm tìm con đường cứu nước.

2. Dấu ấn trên con đường Cách mạng

- Thành lập Tâm Tâm Xã (1923): Sau khi xuất dương sang Trung Quốc, ông cùng các đồng chí như Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong lập ra Tâm Tâm Xã – một tổ chức thanh niên yêu nước với mục tiêu đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập dân tộc.

- Gặp gỡ Nguyễn Ái Quốc (1924): Khi Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ Liên Xô đến Quảng Châu, Hồ Tùng Mậu đã trở thành một trong những người học trò đắc lực và cộng sự tin cậy nhất. Ông là hạt nhân nòng cốt tham gia sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, trực tiếp phụ trách các lớp huấn luyện chính trị và tham gia xuất bản báo Thanh niên.

- Thành lập Đảng (1930): Tại Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930) ở Hương Cảng, Hồ Tùng Mậu vinh dự đảm nhận trọng trách làm người giúp việc và thư ký của Hội nghị, đóng góp công lao to lớn vào việc thống nhất các tổ chức cộng sản.

3. Khí tiết trong lao tù và cống hiến cuối đời

Bản lĩnh của người cộng sản Hồ Tùng Mậu còn tỏa sáng rực rỡ qua chặng đường hơn 14 năm bị giam cầm trong lao tù đế quốc.

Tháng 6 năm 1931, khi Nguyễn Ái Quốc bị nhà cầm quyền Hồng Kông bắt giam, chính Hồ Tùng Mậu đã mưu trí liên hệ với Hội Quốc tế Cứu tế Đỏ và mời luật sư Loseby bào chữa, cứu thoát Người. Ngay sau hành động mưu trí đó, ông bị mật thám bắt giải về Việt Nam và kết án tù chung thân. Từ năm 1931 đến 1945, trải qua các "địa ngục trần gian" từ Hỏa Lò, Kon Tum đến nhà đày Buôn Ma Thuột, ông vẫn luôn giữ vững khí tiết kiên trung, biến nhà tù thành trường học lý luận cách mạng.

Sau khi vượt ngục thành công (1945), ông tiếp tục cống hiến không mệt mỏi cho đất nước. Ngày 18 tháng 12 năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh bổ nhiệm ông làm Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ông hy sinh ngày 23 tháng 7 năm 1951 trên đường đi công tác tại Liên khu IV. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn, đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tự tay đánh máy bức thư chia buồn gửi tới gia đình.

CÁC DẤU MỐC LỊCH SỬ QUAN TRỌNG:

- 1896: Ra đời tại Nghệ An (Sinh ra tại làng khoa bảng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An).

- 1923: Thành lập Tâm Tâm Xã (Cùng những thanh niên cùng chí hướng thành lập tổ chức yêu nước Tâm Tâm Xã tại Trung Quốc).

- 1925: Sáng lập Hội VN Cách mạng Thanh niên (Trở thành hạt nhân cốt cán của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập).

- Tháng 2/1930: Tham gia thành lập Đảng (Làm thư ký, hỗ trợ đắc lực trong Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam).

- 1931 - 1945: Chốn lao tù đế quốc (Bị mật thám Pháp bắt, đày ải qua các nhà tù khét tiếng như Hỏa Lò, Kon Tum, Buôn Ma Thuột).

- Tháng 12/1949: Tổng Thanh tra Chính phủ (Được Chủ tịch Hồ Chí Minh cử giữ chức vụ Tổng Thanh tra Chính phủ).