Hòa bình lập lại ở miền Bắc

Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo khổ, bố chết đói, mẹ phải đưa mấy anh em rời bỏ quê hương đi tìm nơi làm ăn sinh sống, Trần Văn Thọ sớm hiểu rỏ nỗi cơ cực bị phong kiến, đế quốc áp bức, bóc lột. Trong kháng chiến chống Pháp, đồng chí tham gia bộ đội chuyên hoạt động ở vùng rừng núi Lào Cai, Nghĩa Lộ, Lai Châu. Trong công tác và chiến đấu gặp rất nhiều khó khăn, nguy hiểm, nhưng Trần Văn Thọ luôn luôn tích cực, dũng cảm, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ.


Hòa bình lập lại ở miền Bắc (1954), Trần Văn Thọ công tác ở một đơn vị bộ đội biên phòng Tây Bắc với nhiệm vụ vận động quần chúng tiễu phỉ, trừ gian, bảo vệ trật tự, trị an vùng đồng bào các dân tộc ở rẻo cao biên giới. Từ 1954 - 1958, Trần Văn Thọ tham gia vận động quần chúng ổn định đời sống, tiễu phỉ, trừ gian ở Bát Sát, Sa Pa, Dào Sàng, Mường Hun. Ở những vùng này, đồng bào thường xuyên bị kẻ địch khống chế, tư tưởng, lợi dụng phong tục tập quán của địa phương để chống phá cách mạng. Trong công tác gặp muôn vàn khó khăn, nguy hiểm, Trần Văn Thọ đã tận tụy lăn lộn với địa bàn, tìm mọi cách tuyên truyền vận động quần chúng. Đồng chí đã tổ chức được lực lượng bảo vệ bản làng, cùng địa phương bắt được hàng chục tên phỉ, thu nhiều vũ khí, tài liệu quan trọng. Riêng Trần Văn Thọ gọi hàng được 2 tên phỉ trở về làm ăn lương thiện với gia đình.


Cuối năm 1958, Trần Văn Thọ chuyển sang lực lượng công an nhân dân vũ trang và tiếp tục nhiệm vụ xây dựng cơ sở cách mạng, phát động quần chúng tiễu phỉ, trừ gian tại xã Xính Phình, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Đó là một xã ở ngã ba biên giới Việt Nam - Lào - Trung Quốc, rừng núi rất hiểm trở, đi lại khó khăn, dân cư thưa thớt. Trong kháng chiến chống Pháp, Xính Phình là một nơi có nhiều bọn tình báo, gián điệp của Mỹ, Pháp, Tưởng. Các tổ chức cách mạng của ta hầu như chưa có, đời sống nhân dân vô cùng khổ cực. Địa phương tuy đã được giải phóng nhưng bọn phản động luôn tìm cách phả hoại nên nhân dân rất hoang mang dao động. Nhận rõ nhiệm vụ của Đảng giao cho, Trần Văn Thọ cùng đồng đội vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với nhân dân, tìm mọi cách tiếp xúc với đồng bào. Ban ngày, đồng chí đi tham gia sản xuất, giúp đỡ nhân dân, buổi tối vào các gia đình để tuyên truyền, vận động đồng bào thực hiện đường lối, chính sách của Đảng. Tranh thủ mọi lúc tự học tiếng dân tộc, Trần Văn Thọ học được 7 thứ tiếng, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác và được đồng bào tin yêu đồng chí như người ruột thịt. Một số gia đình có chồng, con theo phỉ nghe lời khuyên nhủ đi gọi người thân của mình trở về nhà làm ăn lương thiện. 5 người theo phỉ trở về nhà cung cấp cho ta một số tài liệu quan trọng, do đó Trần Văn Thọ cùng với địa phương bắt được sáu tên đặc vụ Tưởng, thu một số vũ khí và tài liệu. Nắm chắc được các hoạt động của các đối tượng, đồng chí giúp cấp trên bắt đi cải tạo 7 tên khác đúng tội trạng. Việc nghiêm trị đúng chính sách đó làm cho đồng bào các dân tộc địa phương càng tin tưởng vào Đảng và Nhà nước. Có tổ chức dân quân, du kích, công an thường xuyên tuần tra bảo vệ bản làng, xã Xính Phình được tặng cờ "Đơn vị khá nhất về bảo vệ trị an năm 1961".


Cùng với công tác vận động quần chúng, Trần Văn Thọ chú trọng bồi dưỡng, dào tạo cán bộ địa phương. Giới thiệu 13 người kết nạp vào Đảng, đồng chí được huyện ủy cho thành lập chi bộ đầu tiên tại đây. Nhiều cán bộ địa phương sau này trở thành cán bộ tốt của huyện và phụ trách nhiều ngành chủ chốt của xã.


Trần Văn Thọ rất tích cực giúp đỡ nhân dân sản xuất, định canh, định cư, xây dựng tổ đổi công tiến lên thành lập hợp tác xã. Để nâng cao sản lượng lương thực, Trần Văn Thọ đi những nơi xa tìm mua các loại giống mới đem về địa phương và hướng dẫn đồng bào làm theo phương pháp mới: cách cày cấy lúa nước, làm cỏ, bón phân. Đồng chí hướng dẫn nhân dân làm cày, cuốc, dao, rựa và bỏ tiền riêng của mình để mua công cụ cải tiến về cho nhân dân sản xuất. Nhờ việc làm ăn theo phương pháp mới, vụ mùa năm 1959 đồng bào địa phương thu hoạch một vụ tốt chưa từng thấy bao giờ. Từ 1959 - 1961 toàn xã Xính Phình đã xây dựng được 5 hợp tác xã. Riêng hợp tác xã Phú Bì - nơi mà Trần Văn Thọ trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn - được công nhận là lá cờ đầu ở vùng cao, vụ mùa năm 1961 thu hoạch lương thực bình quân đầu người gần 1 tấn và được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Lao động hạng ba.


Ở xã Xính Phình, nhân dân hầu hết mù chữ, 100% nam và 60% nữ nghiện thuốc phiện, tập quán lạc hậu còn rất nặng nề. Trước những khó khăn đó, Trần Văn Thọ cùng đội ngũ cán bộ địa phương vận động nhân dân học chữ và bỏ dần các hủ tục cũ, riêng Trần Văn Thọ trực tiếp dạy học cho cán bộ và con em đồng bào. Tính đến năm I960, xã Xính Phình không còn ai nghiện thuốc phiện, các bản làng đều có lớp học, có phong trào học bổ túc văn hóa, phong trào vệ sinh phòng bệnh, thanh niên hăng hái bài trừ hủ tục củ, xây dựng đời sống mới.


Trần Văn Thọ nêu một tấm gương sáng trọn đời trung với nước, hiếu với dân, dũng cảm mưu trí trong chiến đấu, tận tụy trong công tác, thực hiện tốt chính sách của Đảng, kiên trì xây dựng cơ sở chính trị, góp phần giữ vững trật tự trị an vùng biên giới, bảo vệ cuộc sống ấm no và hạnh phúc của nhân dân. Khi đồng chí hy sinh, đồng bào các dân tộc vô cùng thương tiếc và đã tự động dựng bia kỷ niệm để tưởng nhớ Trần Văn Thọ một người con yêu quý của đồng bào các dân tộc vùng rẻo cao biên giới Tây Bắc.