Bài viết

Hoa lửa (355)

Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái: Người đặt nền móng xây dựng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam

Ninh Bình13/05/2026Nhóm tác giả (thôn 18)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân lập nên những chiến công hiển hách trong đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Để có được bề dày truyền thống quý báu đó là sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, thường xuyên của Trung ương Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng… và những cống hiến, đóng góp của các thế hệ cán bộ, nhân viên, chiến sĩ Bộ Tổng Tham mưu, trong đó có công lao to lớn của Đại tướng Hoàng Văn Thái - người được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, lựa chọn, giao trọng trách xây dựng Bộ Tổng Tham mưu, đồng thời là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên.Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời đã phải đối mặt với tình thế vô cùng khó khăn: Thù trong, giặc ngoài; vận mệnh dân tộc như “ngàn cân treo sợi tóc”. Để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng, bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tiến hành nhiều biện pháp trong đó chủ trương phát triển nhanh lực lượng vũ trang. Việc tổ chức cơ quan tham mưu chiến lược để giúp Trung ương Đảng, Chính phủ trong xây dựng, chỉ huy, chỉ đạo, điều hành các hoạt động quân sự của lực lượng vũ trang cả nước là một yêu cầu tất yếu khách quan và vô cùng cấp thiết.Theo đề nghị của đồng chí Võ Nguyên Giáp với Thường vụ Trung ương Đảng, ngày 7-9-1945, tại Phủ Chủ tịch, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ thành lập cơ quan tham mưu quân đội cho đồng chí Hoàng Văn Thái. Người chỉ định đồng chí Hoàng Văn Thái làm Tham mưu trưởng và chỉ thị lập Bộ Tổng Tham mưu để giúp Trung ương Đảng và Chính phủ lãnh đạo, chỉ huy các lực lượng vũ trang, bảo vệ thành quả Cách mạng Tháng Tám.Được Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao trọng trách xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược là một vinh dự lớn đồng thời cũng là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn đối với đồng chí Hoàng Văn Thái. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Bộ Tổng Tham mưu là “cơ quan quân sự cơ mật của Đoàn thể (Đảng), là cơ quan quan trọng của quân đội, có nhiệm vụ: Tổ chức, huấn luyện quân đội cho giỏi; tổ chức nắm địch, nắm ta rõ ràng; bày mưu kế khôn khéo; tổ chức chỉ huy thông suốt, bí mật, nhanh chóng, kịp thời, chính xác để đánh thắng mọi kẻ thù, bảo vệ cách mạng” và “xây dựng Bộ Tổng Tham mưu trong điều kiện chưa hề có một cán bộ nào đã từng làm công tác tham mưu; không có phương tiện. Ngay nơi làm việc cũng chưa có”. Bên cạnh đó, bản thân đồng chí Hoàng Văn Thái cũng “chưa biết gì về công tác tham mưu… nó lớn quá sức tưởng tượng đối với mình”(3), “cung cách tổ chức một cơ quan tham mưu ra sao và điều hành nó như thế nào, nhất là lại với cơ quan Bộ Tổng Tham mưu nữa, đúng là như chim chích vào rừng”.Quán triệt sâu sắc chỉ thị và lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “làm cách mạng phải vừa làm việc vừa học. Chú chưa hiểu thì vừa làm vừa học. Lúc đầu có khó đấy. Nhưng có quyết tâm thì khó mấy cũng làm được”, nhận thức rõ yêu cầu cấp thiết và vị trí, vai trò, tầm quan trọng của cơ quan tham mưu chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng, chiều 7-9-1945, đồng chí triệu tập cuộc họp gồm 8 đồng chí để quán triệt chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh và bàn một số nhiệm vụ, trước mắt cần tập trung thực hiện để nhanh chóng thiết lập và ổn định dần tổ chức, cơ sở vật chất, sớm bước vào thực hiện nhiệm vụ được ngay. Đây là những cán bộ “vinh dự là những viên gạch đầu tiên xây nền móng cho cơ quan tham mưu của một quân đội nhân dân có truyền thống bách chiến bách thắng sau này”. Đồng chí căn dặn mọi người phải luôn “thân ái đoàn kết, cùng nhau góp công sức của mình, đem hiểu biết xây dựng cơ quan để các bộ phận sớm đi vào hoạt động…, coi trọng giữ bí mật về tổ chức và công việc, giữ quan hệ tốt với nhân dân khu phố, nhất là đối với tự vệ và thanh niên. Mọi việc quan hệ công tác chuyên môn với các đơn vị và địa phương nhất nhất đều phải báo cáo với cán bộ phụ trách...”Bằng tài năng và quyết tâm chính trị cao nhất, đồng chí Hoàng Văn Thái dành nhiều thời gian, công sức, ngày đêm trăn trở suy nghĩ, tìm hiểu, nghiên cứu về công tác tham mưu, về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan tham mưu... Sau nhiều ngày đêm tích cực nghiên cứu tài liệu cả trong nước và nước ngoài, kết hợp nhóm nghiên cứu về tổ chức cơ quan tham mưu với tranh thủ các ý kiến của đội ngũ cán bộ ở các đơn vị, đặc biệt là những gợi ý của đồng chí Võ Nguyên Giáp, đồng chí Hoàng Văn Thái đã định hình cơ bản về cơ cấu tổ chức của cơ quan tham mưu bao gồm: Tác chiến - Đồ bản; Tình báo; Thông tin liên lạc và Văn phòng. Dưới sự tổ chức, điều hành, chỉ huy của đồng chí Hoàng Văn Thái, chỉ trong một thời gian rất ngắn, “khoảng trung tuần tháng 10 năm 1945, cơ cấu tổ chức cơ quan tham mưu bước đầu được hình thành cùng với sự phân công phân nhiệm trong nội bộ từng bộ phận và mối quan hệ hợp đồng giữa bộ phận này với bộ phận khác”Với tác phong công tác sâu sát, tỉ mỉ, để cơ quan nhanh chóng bước vào thực hiện nhiệm vụ được ngay, đồng chí Hoàng Văn Thái trực tiếp làm việc với các bộ phận để nắm tình hình, hướng dẫn và định hướng hoạt động cụ thể, đem lại hiệu quả công tác cao. Đồng chí yêu cầu phải: “Luyện tập cách làm việc có kế hoạch hàng ngày. Các việc như nắm tình hình, nghiên cứu tình hình, đặt kế hoạch… cần được sắp xếp một các có tổ chức, có hệ thống, biết nắm trọng tâm, trọng điểm, định ra thời hạn hoàn thành, báo cáo lên trên và thông báo xuống dưới, kiểm tra và kiểm điểm các công việc”Dưới sự chỉ đạo, chỉ huy của đồng chí Tổng Tham mưu trưởng, Phòng Tác chiến - Đồ bản khắc phục mọi khó khăn về phương tiện thông tin hạn chế, chế độ báo cáo và hạn chế trong việc nắm tình hình, đặc biệt là tình hình chiến sự ở Nam Bộ đã nắm chắc tình hình ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, sưu tầm, in, phân loại, sắp xếp các loại bản đồ bảo đảm cho thực hiện nhiệm vụ. Đặc biệt, phòng nắm chắc âm mưu, thủ đoạn của địch, diễn biến tình hình, trên cơ sở đó tham mưu và đối phó với cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân Pháp đang lan rộng ở miền Nam, đồng thời tiến hành xử lý kiên quyết, linh hoạt, khéo léo, mềm dẻo các vụ xung đột, gây hấn, phá hoại, đòi yêu sách, cố tình tạo cớ để can thiệp của địch, góp phần đập tan âm mưu gây xung đột và phá hoại của địch và bọn phản động, tay sai, bảo vệ và củng cố vững chắc chính quyền cách mạng.Phòng Thông tin liên lạc tổ chức các mạng thông tin vô tuyến điện, điện báo, hệ thống truyền đạt công văn, nghiên cứu và đưa vào sử dụng bảng luật mật mã, bảo đảm thông suốt và bí mật. Đồng thời, mở lớp huấn luyện sử dụng máy vô tuyến cho các chiến khu, các đơn vị, đáp ứng yêu cầu trước mắt và lâu dài. Đến cuối tháng 9 năm 1945, các Chiến khu 1, 2, 3 và một số tỉnh trọng điểm đã liên lạc được với Trung ương bằng máy vô tuyến điện. Ngày 1-10-1945, triển khai xong hệ thống thông tin liên lạc bằng vô tuyến điện với Nam Bộ, Khu 5, Chiến khu 1, 2 và 3. Hệ thống truyền đạt công văn bằng đường bộ của Đội “liên lạc đặc biệt” bắt đầu hoạt động trên một số tuyến đường chính: Hà Nội, Vinh, Huế, Khu 5, Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lạng Sơn, Hà Nội - Lào Cai. Bên cạnh đó, Phòng Thông tin tích cực, chủ động tìm kiếm để bổ sung thêm máy thu, máy phát, máy nổ, các phương tiện, linh kiện thông tin, phân loại, sắp xếp, dự trữ, bảo đảm cho nhiệm vụ trước mắt và lâu dài. Qua đó, góp phần xây dựng, phát triển hệ thống thông tin liên lạc, bảo đảm bí mật, liên lạc thông suốt từ Trung ương tới các đơn vị, địa phương, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng..Đồng chí Tổng Tham mưu trưởng đã chỉ đạo Phòng Tình báo tổ chức bồi dưỡng cấp tốc một số kiến thức về tình báo cho cán bộ, nhân viên, xây dựng và phát triển các cơ sở tình báo để bám nắm địch, tập trung vào các khu vực, địa bàn trọng điểm, quan trọng như vùng biên giới, dọc các trục đường giao thông quan trọng… Thường xuyên liên hệ mật thiết với Nha Liêm phóng, bố trí hệ thống nắm địch chặt chẽ, hiệu quả, nắm chắc mọi diễn biến và âm mưu, thủ đoạn của chúng, kịp thời tham mưu và có kế hoạch đối phó, phối hợp ngăn chặn, đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của địch và các tổ chức phản động, tay sai, cả bọn phản động đội lốt tôn giáo lén lút hoạt động dưới sự chỉ đạo của Lê Hữu Từ, đặc biệt là âm mưu quay lại xâm lược nước ta của thực dân Pháp và âm mưu “diệt Cộng - cầm Hồ” của quân Trung Hoa dân quốc và bọn tay sai thuộc các đảng phái phản động như Việt Quốc, Việt Cách.Trước sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng vũ trang nhưng chưa có nền nếp chỉ đạo thống nhất, chế độ báo cáo, mẫu biểu chưa được quy định thống nhất nên Bộ Tổng Tham mưu chưa thể nắm chắc tình hình phát triển của lực lượng vũ trang ở các đơn vị và địa phương. Đồng chí Hoàng Văn Thái chỉ đạo cử cán bộ xuống các đơn vị, tập trung vào các đơn vị, địa phương trọng điểm để nắm tình hình về mọi mặt quân số, vũ khí, trang bị… của lực lượng vũ trang, trên cơ sở đó để tham mưu chỉ đạo xây dựng, tổ chức, biên chế, trang bị… và huấn luyện thống nhất. Bộ Tổng Tham mưu còn phối hợp với các cơ quan nắm tình hình để xây dựng kế hoạch và tham mưu trong chỉ đạo sản xuất, mua sắm và trang bị vũ khí cho lực lượng vũ trang. Bên cạnh đó, bồi dưỡng về nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ ở các đơn vị, nâng cao chất lượng xây dựng cơ quan tham mưu các cấp trong toàn quân, góp phần quan trọng trong tham mưu giúp trên chỉ đạo, chỉ huy tác chiến và xây dựng, phát triển lực lượng vũ trang.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn