HOA LỬA TRÊN PHỐ HỘI - KÝ ỨC TỪ NHỮNG NĂM CHIẾN TRANH

Những năm cuối thập niên 1960, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, vùng đất Quảng Nam, đặc biệt là Hội An trở thành một trong những địa bàn trọng yếu. Dù không phải chiến trường lớn như Đà Nẵng, nhưng Hội An lại nằm trong khu vực ảnh hưởng trực tiếp của các căn cứ quân sự và tuyến vận chuyển quan trọng.

Thời điểm sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, tình hình an ninh ở Hội An trở nên căng thẳng hơn bao giờ hết. Những cuộc càn quét, truy lùng lực lượng cách mạng diễn ra thường xuyên ở các xã vùng ven như Cẩm Kim, Cẩm Thanh, Điện Dương… Phố cổ vốn yên bình cũng nhiều lần rung chuyển bởi tiếng súng, tiếng nổ.

Trong bối cảnh ấy, nhiều người dân Hội An đã tham gia vào mạng lưới cách mạng bí mật. Những ngôi nhà cổ với kiến trúc kín đáo trở thành nơi nuôi giấu cán bộ, cất giấu tài liệu, thuốc men. Ban ngày, họ vẫn buôn bán, sinh hoạt bình thường; nhưng khi đêm xuống, phố Hội lại mang một diện mạo khác, thầm lặng và kiên cường.

Nhân vật chính của câu chuyện - bà Lan, khi đó mới 20 tuổi, là một giao liên hoạt động trong nội ô Hội An. Công việc của bà là chuyển thư từ, tài liệu giữa các cơ sở cách mạng. Mỗi chuyến đi đều phải hết sức cẩn trọng, bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng tính mạng.

Bà vẫn nhớ rõ một đêm năm 1969. Khi ấy, sau một đợt càn quét lớn, lực lượng địch siết chặt kiểm soát khu phố. Lệnh giới nghiêm được ban hành, lính tuần tra dày đặc. Thế nhưng, một tài liệu quan trọng cần được chuyển ra vùng giải phóng bên kia sông Thu Bồn.

Dưới ánh pháo sáng - thứ “hoa lửa” rực cháy giữa bầu trời đêm, bà Lan lặng lẽ men theo những con hẻm nhỏ, băng qua những mái nhà cổ quen thuộc. Tiếng giày lính nện trên mặt đường khiến tim bà như ngừng đập. Có lúc, bà phải nép mình vào bóng tối suốt hàng giờ.

Khi đến được bến sông, một chiếc thuyền nhỏ đã chờ sẵn. Người chèo thuyền là một lão ngư dân - cũng là cơ sở cách mạng lâu năm. Không một lời nói, họ hiểu nhiệm vụ của nhau. Con thuyền lặng lẽ rẽ nước, đưa tài liệu vượt qua sông Thu Bồn - con sông đã chứng kiến biết bao hy sinh thầm lặng của người dân Hội An.

Những năm tháng ấy, Hội An không chỉ là đô thị cổ mà còn là một “hậu phương tại chỗ” quan trọng. Người dân nơi đây vừa sản xuất, vừa hỗ trợ cách mạng, góp phần giữ vững thế trận ở Quảng Nam - một trong những chiến trường ác liệt nhất miền Trung.

Sau năm 1975, khi đất nước thống nhất, Hội An dần hồi sinh. Những vết tích chiến tranh vẫn còn, nhưng tinh thần con người thì chưa bao giờ mất đi. Đến năm 1999, khi phố cổ Hội An được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới, ít ai biết rằng đằng sau vẻ đẹp cổ kính ấy là cả một thời “hoa lửa” đầy mất mát và kiên cường.

Giờ đây, khi những chiếc đèn lồng lại tỏa sáng khắp phố phường, người ta không chỉ thấy một Hội An thơ mộng, mà còn cảm nhận được chiều sâu lịch sử - nơi từng có những con người âm thầm đi qua chiến tranh, để giữ lại một di sản sống cho hôm nay.