HOA MỌC TRÊN HỐ BOM (1)

Có những cái hố trên mặt đất đã được lấp lại bằng đất.
Nhưng có những cái hố nằm trong ký ức con người – không bao giờ đầy.

Tôi gặp ông vào một buổi chiều mưa. Cơn mưa tháng Bảy rơi xuống mái tôn lộp bộp, nghe giống một nhịp gõ xa xăm của quá khứ. Ông ngồi trước hiên nhà, lưng hơi còng, tay run nhẹ khi châm ấm trà. Không ai nhìn ông mà nghĩ rằng người đàn ông gầy gò ấy đã từng đi qua những năm tháng mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau một bước chân.

Ông từng là thanh niên xung phong.

“Cháu có biết mùi đất sau bom nổ không?” – ông hỏi tôi.
Tôi lắc đầu.

“Đất nóng lắm. Khét. Và im lặng đến rợn người.”

Ông kể về những đêm hành quân dưới ánh pháo sáng trắng nhợt như ban ngày. Về con đường Trường Sơn đầy bùn, nơi mỗi bước chân có thể là bước cuối cùng. Về những người bạn đã đi bên ông buổi sáng, nhưng đến chiều chỉ còn lại một chiếc ba lô cháy sém.

Có lần, đơn vị ông đang san lấp hố bom để kịp thông đường cho xe qua. Tiếng máy bay rít lên. Không kịp chạy. Một tiếng nổ xé toạc không khí. Khi khói tan đi, ông chỉ kịp nhìn thấy bàn tay người đồng đội còn chìa ra khỏi lớp đất đỏ.

Ông im lặng khi kể đến đó.
Tôi cũng không dám hỏi thêm.

“Lúc ấy tụi tôi mới hai mươi.” – ông nói khẽ – “Hai mươi mà đã học cách nhìn cái chết.”

Tôi nhìn bàn tay ông. Có một vết sẹo dài chạy dọc cổ tay. Ông bảo mảnh bom ghim vào thịt khi ông đang kéo một người bị thương ra khỏi hố bom. Mảnh kim loại ấy đã được lấy ra. Nhưng vết sẹo thì còn ở lại, như một dấu chấm lặng trên cơ thể.

Tôi từng nghĩ chiến tranh là những con số trong sách giáo khoa. Là ngày tháng. Là chiến dịch. Là chiến thắng.

Nhưng qua lời ông, chiến tranh là tiếng thở gấp trong bóng tối. Là ánh mắt tìm nhau trước khi xung phong. Là nỗi sợ bị giấu kín sau một câu nói: “Không sao đâu.”

Giữa khói lửa, họ vẫn nói về ngày hòa bình. Vẫn mơ về một mái nhà. Vẫn hẹn nhau khi đất nước yên bình sẽ cùng trở lại con đường năm ấy – nhưng nhiều người đã không kịp thực hiện lời hẹn.

Có những mùa hoa đã không kịp nở.

Thế mà ông nói với tôi rằng:
“Cháu biết không, tụi tôi vẫn thấy mình may mắn. Vì đã sống trong những năm tháng mà mình biết mình sống để làm gì.”

Tôi chợt hiểu vì sao tôi gọi đó là hoa.

Hoa không chỉ mọc trên cành. Hoa có thể mọc trên những hố bom. Hoa mọc từ sự hy sinh. Từ lòng dũng cảm. Từ những tuổi hai mươi bước vào lửa mà không đòi hỏi một lời ghi công.

Rời khỏi nhà ông, cơn mưa đã tạnh. Trên con đường nhỏ trước cổng, những vũng nước đọng lại phản chiếu bầu trời xám nhạt. Tôi chợt nghĩ: nếu không có những người như ông, liệu bầu trời hôm nay có yên bình đến vậy?

Chúng tôi – những người trẻ của hiện tại – không phải san lấp hố bom. Nhưng chúng tôi đang đứng trước những thử thách khác: sự vô cảm, sự thờ ơ, sự lãng quên.

Nếu họ đã có thể bước qua lửa đạn khi tuổi đời còn rất trẻ, thì chúng tôi không có lý do gì để sống hời hợt trong hòa bình.

Có những hố bom đã được lấp lại bằng đất.
Nhưng trên đó, hoa vẫn mọc.

Và ký ức – dù đau – vẫn là điều giữ cho chúng ta không quên mình đến từ đâu.