HÒA THỊNH: NƠI KHẮC GHI KHÚC TRÁNG CA ĐỒNG KHỞI VÀ KÝ ỨC ĐAU THƯƠNG THỜI HOA ĐỎ

HÒA THỊNH: NƠI KHẮC GHI KHÚC TRÁNG CA ĐỒNG KHỞI VÀ KÝ ỨC ĐAU THƯƠNG THỜI HOA ĐỎ

Vùng đất Hòa Thịnh (tỉnh Đắk Lắk) không chỉ là cái nôi cách mạng, nơi nổ ra tiếng súng Đồng khởi đầu tiên của đồng bằng miền Trung, mà còn là nơi lưu giữ những khoảng lặng lịch sử đầy xúc động về sự hy sinh anh dũng của thế hệ học sinh thời kháng chiến.

1. Ngọn cờ đầu của phong trào Đồng khởi đồng bằng miền Trung

Nằm yên bình giữa những dãy núi thâm nghiêm và những cánh đồng xanh ngát, xã Hòa Thịnh đón bước chân du khách bằng một không gian lịch sử trang nghiêm.

Cổng vào Khu di tích lịch sử Đồng khởi Hòa Thịnh với lối kiến trúc mái ngói cổ kính, trang nghiêm.

Bước qua cánh cổng tam quan của Khu di tích lịch sử Đồng khởi Hòa Thịnh, chúng ta như được ngược dòng thời gian trở về những ngày tháng Chạp năm 1960 rực lửa. Tại trung tâm khu di tích, đài kỷ niệm sừng sững ghi dấu mốc son chói lọi của lịch sử địa phương.

Đài kỷ niệm bên trong khuôn viên di tích với biểu tượng ngôi sao vàng và văn bia ghi lại diễn biến sự kiện.

Nội dung khắc trên văn bia khẳng định vị thế lịch sử của vùng đất này:

"Ngày 22 tháng 12 năm 1960, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Phú Yên và Huyện ủy Tuy Hòa, nhân dân xã Hòa Thịnh đã nhất tề nổi dậy làm cuộc đồng khởi đánh đổ chế độ thống trị... giành chính quyền về tay nhân dân. Đồng khởi Hòa Thịnh là ngọn cờ đầu của phong trào đồng khởi ở đồng bằng các tỉnh miền Trung..."

Với tầm vóc lịch sử to lớn đó, ngày 16/11/2005, Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã ra Quyết định số 69/2005/QĐ-BVHTT công nhận địa điểm diễn ra cuộc Đồng khởi Hòa Thịnh là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

2. Khoảng lặng thắt lòng bên tấm bia tưởng niệm 9 học sinh Lương Văn Chánh

Rời chiến trường Đồng khởi năm xưa, men theo những con đường làng rợp bóng mát, chúng tôi tìm đến một khoảng lặng đầy xúc động tại xã Hòa Thịnh: Di tích lịch sử cấp tỉnh - Nơi diễn ra vụ thảm sát 09 học sinh trường Lương Văn Chánh năm học 1965.

Nằm khiêm nhường dưới gốc một cây cổ thụ già, tấm bia đá đen khắc chữ sơn vàng như một chứng tích nghẹn ngào của lịch sử. Theo Quyết định số 1427/QĐ-UBND ngày 18/8/2020 của UBND tỉnh Phú Yên ( nay là tỉnh Đắk Lắk ), nơi đây đã được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh nhằm khắc ghi và tưởng nhớ những người con ưu tú đã ngã xuống khi tuổi đời còn quá xanh.

Cách tấm bia đá không xa là một nhà bia nhỏ mang dáng dấp một ngôi miếu cổ, được bao bọc giữa những rặng cây xanh. Bên trong, tấm bia đá đen trang trọng khắc ghi danh tính, quê quán của 9 người học trò đã mãi mãi nằm lại ở tuổi mười bốn, mười lăm — lứa tuổi đẹp nhất với bao hoài bão học đường:

- Liệt sĩ Nguyễn Văn Bảy (Sinh 1950 - Hòa Thịnh)

- Liệt sĩ Đặng Thị Hoa (Sinh 1952 - Hòa Thịnh)

- Liệt sĩ Phan Quốc Hòa (Sinh 1950 - Hòa Đồng)

- Liệt sĩ Nguyễn Thị Lại (Sinh 1950 - Hòa Thịnh)

- Liệt sĩ Lê Thị Mỹ (Sinh 1951 - Hòa Thịnh)

- Liệt sĩ Đặng Ngọc Phước (Sinh 1949 - Hòa Thịnh)

- Liệt sĩ Nguyễn Văn Phong (Sinh 1950 - Hòa Mỹ)

- Liệt sĩ Thân Thị Thới (Sinh 1951 - Hòa Thịnh)

- Liệt sĩ Thân Văn Xâm (Sinh 1949 - Hòa Thịnh)

Công trình do tập thể cựu học sinh trường cấp II Lương Văn Chánh đồng phụng lập, là biểu tượng cho truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", đồng thời tôn vinh tinh thần hiếu học, lòng yêu nước kiên cường của thế hệ trẻ Phú Yên trong những năm tháng gian khổ.

Lời kết:

Chiến tranh đã lùi xa, những vết thương năm xưa giờ được xoa dịu bằng màu xanh của ruộng đồng và sự trù phú của xóm làng Hòa Thịnh. Tuy nhiên, hai di tích lịch sử tại xã Hòa Thịnh vẫn mãi là những "địa chỉ đỏ" vô giá. Nơi đây không chỉ gìn giữ hào khí của một thời oanh liệt mà còn giáo dục sâu sắc cho thế hệ hôm nay về giá trị của độc lập, tự do và hòa bình.

Lê Thị Hoài Diễm

Chi đoàn Trường THCS Đồng Khởi