Hoạch định đường lối cách mạng XHCN, phần 1

Miền Bắc bước vào thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội từ 1954 với đặc điểm to nhất là từ một nước nông nghiệp lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá, tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua giai đoạn phát triển chủ nghĩa tư bản và trong hoàn cảnh Đảng phải lãnh đạo thực hiện đồng thời 2 chiến lược cách mạng: Cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng giải phóng dân tộc ở miền Nam tiến tới thống nhất đất nước. Đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa được hoạch định không thể tách rời đặc điểm và hoàn cảnh đó. Mặt khác, phe xã hội chủ nghĩa đã được hình thành và phát triển. Hội nghị các Đảng Cộng sản và công nhân các nước đã họp năm 1957 và năm 1960 trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin đã bước đầu tổng kết những thành quả và kinh nghiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa khác, nêu ra những vấn đề có tính quy luật của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở các nước. Điều đó đã được đồng chí Lê Duẩn nghiên cứu để vận dụng vào hoàn cảnh của Việt Nam.Việc hình thành quan điểm chỉ đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc đã được đặt ra từ các Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá II nhất là từ Hội nghị Trung ương 14 (11-1958) và Hội nghị Trung ương 16 (mở rộng) tháng 4-1959 với chủ trương hợp tác hoá nông nghiệp và cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với công thương nghiệp tư bản tư doanh, khẳng định “ở miền Bắc, cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã chuyển sang cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa”⁽¹⁾.Đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa được xác định về căn bản tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng (9-1960). Trong Báo cáo chính trị trình bày tại Đại hội, đồng chí Lê Duẩn nêu rõ: “Việc hoàn thành hai nhiệm vụ cơ bản của cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân trên miền Bắc nước ta là một thắng lợi lịch sử của nhân dân Việt Nam. Nó mở đường cho cách mạng Việt Nam bước sang một giai đoạn mới”⁽²⁾. Hai nhiệm vụ cơ bản của cách mạng dân tộc dân chủ là độc lập dân tộc và Người cày có ruộng. Đồng chí Lê Duẩn nhấn mạnh từ sáu năm nay (từ 1954) nước ta đã chuyển vào giai đoạn tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà. Từ sự phân tích những đặc điểm của quá trình cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đồng chí Lê Duẩn đã nêu rõ: “Sau khi nhiệm vụ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đã hoàn thành, thì miền Bắc nước ta cần phải tiến ngay vào cách mạng xã hội chủ nghĩa, và có đủ điều kiện để bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa mà tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội; công cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc phải là một quá trình cải biến cách mạng về mọi mặt nhằm đưa miền Bắc từ nền kinh tế chủ yếu dựa trên sở hữu cá nhân về tư liệu sản xuất tiến lên nền kinh tế xã hội chủ nghĩa dựa trên sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể, từ chế độ sản xuất nhỏ tiến lên chế độ sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, từ tình trạng kinh tế rời rạc và lạc hậu, xây dựng thành một nền kinh tế cân đối và hiện đại, làm cho miền Bắc tiến bộ mau chóng thành cơ sở ngày càng vững chắc cho sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà”^(3).Đường lối chung của miền Bắc trong thời kỳ quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội là đoàn kết toàn dân, phát huy truyền thống yêu nước của toàn dân tộc, đoàn kết với các nước xã hội chủ nghĩa, đưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội, xây dựng đời sống ấm no hạnh phúc của nhân dân. “Muốn đạt mục tiêu ấy phải sử dụng chính quyền dân chủ nhân dân làm nhiệm vụ lịch sử của chuyên chính vô sản để thực hiện cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp nhỏ và công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa tư doanh; phát triển thành phần kinh tế quốc doanh, thực hiện công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa bằng cách ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý, đồng thời ra sức phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ; đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa về tư tưởng, văn hoá và kỹ thuật; biến nước ta thành một nước xã hội chủ nghĩa có công nghiệp hiện đại, nông nghiệp hiện đại, văn hoá và khoa học tiến tiến”⁽⁴⁾.Với trọng trách Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá III đồng chí Lê Duẩn đã cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trung ương Đảng, Bộ Chính trị tiếp tục cụ thể hoá, phát triển đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa do Đại hội III đề ra và hiện thực hoá đường lối đó ở miền Bắc. Các cuộc vận động lớn của Đảng do Bộ Chính trị đề ra: cuộc vận động nâng cao ý thức trách nhiệm, tăng cường quản lý kinh tế tài chính, chống tham ô, lãng phí, quan liêu (gọi tắt là cuộc vận động 3 xây, 3 chống) tháng 4-1962 và tháng 7-1963; cuộc vận động cải tiến quản lý hợp tác xã, cải tiến kỹ thuật, nhằm phát triển sản xuất nông nghiệp toàn diện, mạnh mẽ và vững chắc (2-1963) và cuộc vận động phát triển kinh tế, văn hoá miền núi. Đặc biệt, Hội nghị lần thứ 10 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá III (12-1964) đã ra Nghị quyết về thương nghiệp và giá cả. Tại hội nghị, đồng chí Lê Duẩn đã có bài phát biểu quan trọng làm rõ hơn nội dung đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Đồng chí Lê Duẩn nêu rõ: “Quy luật cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc nước ta là dựa trên sức mạnh của chính quyền nhân dân do giai cấp vô sản lãnh đạo, làm nhiệm vụ lịch sử của chuyên chính vô sản. Thực hiện sự liên minh vững chắc giữa giai cấp công nhân với quần chúng cơ bản trong nông dân và các tầng lớp khác để tiến hành ba cuộc cách mạng: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng về kỹ thuật và cách mạng tư tưởng và văn hoá, phát triển nền kinh tế quốc dân một cách có kế hoạch”⁽⁵⁾. Ba cuộc cách mạng là ba bộ phân cấu thành của cách mạng xã hội chủ nghĩa và phải tiến hành trong cả thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội.