Hoàng Đan- một trong những huyền thoại quân sự lỗi lạc

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hoàng Đan (1928 -2003) là một trong những huyền thoại quân sự lỗi lạc nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong giới quân sự, ông được tôn vinh là một trong bốn vị danh tướng trận mạc tài ba qua câu truyền tụng: "Nhất Tấn, nhì An, tam Đan, tứ Chơn", được mệnh danh là "Hổ tướng chiến trường" nhờ tư duy chiến thuật thiên tài và tính cách khảng khái, bộc trực. Một vị tướng có gương mặt dạn dĩ, cương nghị, đôi mắt sáng sắc sảo của một nhà lý luận quân sự, nhưng luôn toát lên vẻ bình dị, gần gũi của một người lính trận.

    Trải qua hơn 50 năm quân ngũ, ông xuất phát từ một người chiến sĩ và liên tục được giao giữ các trọng trách quan trọng tại các "tọa độ lửa" khốc liệt nhất: Kháng chiến chống Pháp:Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 418 (Sư đoàn 304) khi mới 22 tuổi; Trung đoàn phó Trung đoàn 57 (Đại đoàn 304) tại chiến dịch Điện Biên Phủ(1954). Kháng chiến chống Mỹ: Phó tư lệnh Quân đoàn 2 (Binh đoàn Hương Giang) - một trong những quân đoàn chủ lực tinh nhuệ nhất, trực tiếp chỉ huy cánh quân duyên hải tiến vào giải phóng Sài Gòn năm 1975. Chiến tranh biên giới & Học thuật:Tư lệnh Quân đoàn 14 (Quân khu 1) Ch y phòng thủ Lạng Sơn (1979).PN tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân khu 2, trực tiếp cầm quân tại Mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang (1984). Phó Giám đốc Học viện Quốc phòng (trước đây là Học viện Quân sự cấp cao), nơi ông tham gia nghiên cứu và giảng dạy lý luận quân sự cấp cao cho hàng ngàn sĩ quan thế hệ sau. Công lao to lớn và Tư duy quần sự thiên tàiTướng Hoàng Đan là hậu duệ đời thứ 21 của danh tướng Hoàng Tá Thốn thời nhà Trần. Tài năng của ông nằm ở tư duy thực tiễn, quyết liệt chống giáo điều với câu nói bất hủ: "Nguyên tắc do con người đặt ra, con người có thể thay đổi ”. Mặt trận Vị Xuyên - Hà Giang(1984) .Khi được điều động lên Hà Giang vào giai đoạn khốc liệt nhất, nhận thấy quân ta chịu tổn thất quá lớn do pháo binh địch, ông đã lập tức thay đổi cục diện chiến trường: Xóa bỏ lối đánh cũ: Nghiêm cấm việc xua quân xung phong ồ ạt giữa làn đạn pháo dày đặc của địch.Sáng tạo chiến thuật "Lấn dúi":Ra lệnh cho chiến sĩ tận dụng hang đá, đào hệ thống giao thông hào kiên cố xuyên suốt trận địa kiên cố để bám chắc đá. Quân ta vừa né được pháo, vừa bí mật tiếp cận sát nách địch, dùng tinh binh đánh úp.Chiến thuật này giúp bảo toàn mạng sống cho hàng ngàn chiến sĩ, giữ vững chủ quyền và ép địch phải lùi sầu.

Khi trực tiếp ra trận địa thị sát, tướng Hoàng Đan lập tức nhận ra sai lầm của cách đánh cũ: Bộ đội ta cứ phơi mình tiến công từ dưới thung lũng lên đỉnh núi, làm mồi cho pháo binh địch. Ông bực mình quát các chỉ huy cấp dưới: "Các anh đánh thế này thì Mẹ Việt Nam Anh hùng đẻ không kịp đâu!"  Ông lập tức thay đổi toàn bộ chiến thuật bằng tư duy "Lấy tinh binh làm chính" và sáng tạo ra Chiến thuật Lấn dũi (Vây lấn) Bằng lối đánh "bám đá mà dũi" này, cuối năm 1984 và đầu năm 1985, ta đã tái chiếm và giữ vững Cao điểm 685 và Cao điếm 300 - 400 vốn là những nơi xương máu nhât mà không bị tiêu hao quá nhiều lực lượng. Nhiều cựu binh Vị Xuyên thừa nhận: "Nếu tướng Đan không lên thay đổi cách đánh, chúng tôi khó mà sống sót".

  Con trai ông (ông Hoàng Nam Tiến) kể lại, trong chiến tranh biên giới, khi nghe Đài phát thanh phát câu: ”Vậy là một lần nữa, lịch sử lại chọn đất nước ta để thử thách"tướng

Hoàng Đan đấm mạnh xuống bàn xót xa: "Lịch sử là cái gì mà bắt lính của tôi phải khổ thế này!". Đó là câu nói lột tả con người ông: cực kỳ thương lính, coi mạng sống của chiến sĩ là trên hết.

  Ông mất năm 2003 tại Hà Nội. Năm 2014, Thượng tướng Hoàng Đan được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vì những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho dân tộc.