Hoàng đế Lê Hoàn và chiến công lừng lẫy sông Bạch Đằng, Chi Lăng
Lê Hoàn (941–1005) sinh ra trong một gia đình nghèo khổ tại Thanh Hóa. Nhờ tài năng quân sự xuất chúng và sự dũng cảm phi thường, ông từng bước trở thành vị tướng tài ba dưới thời nhà Đinh. Năm 979, sau khi triều đình nhà Đinh rơi vào biến cố, trước họa xâm lăng kề cận từ nhà Tống, suy tôn trước vận mệnh quốc gia, thái hậu Dương Vân Nga và các tướng sĩ đã suy tôn Lê Hoàn lên ngôi hoàng đế (Lê Đại Hành), mở ra triều đại nhà Tiền Lê. Năm 981, nhà Tống cử đại quân thủy bộ ào ạt tấn công Đại Cổ Việt. Dưới sự chỉ huy trực tiếp và tài tình của vua Lê Đại Hành, quân dân ta đã lập nên những chiến thắng lừng lẫy tại ải Chi Lăng, sông Bạch Đằng và vùng Lục Đầu Giang. Nhà vua trực tiếp xông pha nơi trận mạc, bố trí mai phục và dùng kế sách đánh úp khiến quân Tống đại bại, chủ tướng giặc tử trận. Chiến thắng vang dội này không chỉ đập tan âm mưu xâm lược của nhà Tống mà còn khẳng định mạnh mẽ uy quyền và vị thế độc lập của Đại Việt trên trường quốc tế.
Lịch sử giữ nước của dân tộc Việt Nam là bản tráng ca bất hủ về lòng quả cảm, trí tuệ và sự đoàn kết. Vào những năm cuối thế kỷ X, khi nhà nước Đại Cồ Việt còn non trẻ đứng trước thử thách sống còn trước họa xâm lăng phương Bắc, sự xuất hiện của vị hoàng đế tài ba Lê Hoàn đã cứu nguy cho giang sơn, viết nên một chương hào hùng chói lọi trong lịch sử quân sự Việt Nam.
Lê Hoàn sinh trưởng trong một gia đình bần hàn tại vùng đất Lam Sơn, Thanh Hóa. Mồ côi cha mẹ từ sớm, ông phải đi làm thuê mướn để kiếm sống. Thế nhưng, vượt lên hoàn cảnh khó khăn, Lê Hoàn sớm bộc lộ khát vọng lớn lao, ý chí sắt đá và tư chất võ nghệ tinh thông. Nhờ tài năng vượt trội, ông phò tá Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân, từng bước lập nên công lớn và trở thành Thập đạo tướng quân – tổng chỉ huy quân đội nhà Đinh.
Vào năm 979, nội bộ triều đình nhà Đinh lục đục sau vụ ám sát vua Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn, đất nước đứng trước nguy cơ bị nhà Tống lợi dụng để đem quân xâm lược. Nhận thức rõ trách nhiệm trước vận mệnh non sông, thái hậu Dương Vân Nga cùng các đại thần đã quyết định trao triều đại và gánh nặng giang sơn cho Lê Hoàn. Ngay khi lên ngôi (Lê Đại Hành), ông phải đối mặt với thử thách cực kỳ khắc nghiệt: một mặt phải dẹp yên các cuộc nổi dậy bên trong, mặt khác phải khẩn trương chuẩn bị đối phó với 30 vạn đại quân Tống hùng hổ kéo sang vào mùa xuân năm 981.
Với tầm nhìn chiến lược thiên tài, Lê Hoàn không ngồi chờ địch mà chủ động xây dựng phòng tuyến nhiều tầng, kết hợp cả đường thủy lẫn đường bộ. Tại vùng sông Bạch Đằng – con sông từng ghi dấu ấn oai hùng của Ngô Quyền, ông cho cắm cọc ngầm để chặn thuyền chiến giặc. Đồng thời, tại ải Chi Lăng và vùng Lục Đầu Giang, ông bố trí những trận địa mai phục hiểm hóc, biến địa hình hiểm trở thành "nấm mồ chôn giặc".
Khi chiến sự bùng nổ, Lê Hoàn trực tiếp thân chinh ra trận, cùng tướng sĩ sát cánh xông pha nơi hòn tên mũi đạn. Bằng chiến thuật đánh nhanh thắng gọn, đánh lừa địch rồi bất ngờ phản công, quân ta đã đánh cho quân Tống một đòn chí mạng. Trên sông Bạch Đằng, thuyền giặc bị cọc nhọn đâm thủng, chìm nghỉm; trên bộ, tại ải Chi Lăng, quân ta ào ạt tấn công khiến chủ tướng giặc là Hầu Nhân Bảo bị tử trận. Quân Tống hốt hoảng, tan rã hoàn toàn, tàn quân tháo chạy thục mạng về nước.
Chiến thắng vang dội năm 981 không chỉ giữ vững nền độc lập cho Đại Cồ Việt mà còn buộc triều đình nhà Tống phải chính thức thừa nhận chủ quyền của nước ta, mở ra một thời kỳ bang giao hòa hoãn, ổn định lâu dài. Không chỉ là một nhà quân sự lỗi lạc, vua Lê Đại Hành còn là một vị vua hết lòng chăm lo cho nông nghiệp (nghi lễ Tịch điền đầu xuân do ông khởi xướng duy trì đến ngàn đời), phát triển kinh tế và ngoại giao khôn khéo.
Cuộc đời và sự nghiệp của Lê Hoàn là biểu tượng rực rỡ của ý chí tự cường, tinh thần mưu trí và bản lĩnh của người Việt Nam trong buổi đầu dựng nước và giữ nước. Hơn một thiên niên kỷ đã trôi qua, tên tuổi của vị hoàng đế anh hùng ấy vẫn mãi vang dội, là niềm tự hào kiêu hãnh của dân tộc.
Bạn có muốn tìm hiểu thêm về lễ hội Tịch điền – nét văn hóa truyền thống do vua Lê Đại Hành khởi xướng được khôi phục và tổ chức hằng năm tại Hà Nam không?
