Hoàng Diệu - Vị Tổng đốc tuẫn tiết vì Hà Nội (1)

Hoàng Diệu (tên thật Hoàng Kim Tích, tự Quang Viễn, hiệu Tĩnh Trai), sinh năm 1829 tại làng Xuân Đài, Quảng Nam, là một vị quan triều Nguyễn nổi tiếng với tài năng và lòng yêu nước. Ông đỗ Phó bảng năm 1853 và kinh qua nhiều chức vụ quan trọng, luôn giữ đức tính thanh liêm, chính trực, được nhân dân kính trọng. [1, 3, 4, 7]

Năm 1879, Hoàng Diệu được bổ nhiệm làm Tổng đốc Hà Ninh, chịu trách nhiệm phòng thủ Hà Nội. Nhận thấy dã tâm xâm lược của thực dân Pháp, ông đã dốc toàn lực củng cố thành lũy, huấn luyện binh sĩ và nhiều lần dâng sớ xin triều đình Huế chi viện. Tuy nhiên, triều đình lại nhu nhược, không những không hỗ trợ mà còn quở trách ông. [1, 2, 3, 4]

Ngày 25 tháng 4 năm 1882, quân Pháp do Henri Rivière chỉ huy tấn công thành Hà Nội. Hoàng Diệu đã cùng quân dân Hà thành chiến đấu anh dũng, bất chấp sự phản bội của một số quan lại và kho thuốc súng bị nổ. Khi thành Hà Nội thất thủ, không muốn rơi vào tay giặc, Hoàng Diệu đã viết di biểu tạ tội với vua Tự Đức rồi tuẫn tiết tại Võ Miếu, giữ trọn khí tiết của một bậc trung thần. Cái chết bi tráng của ông đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, khơi dậy tinh thần kháng Pháp mạnh mẽ, góp phần hun đúc ý chí cho các phong trào yêu nước sau này. [1, 2, 3, 4, 8, 10, 12]