Hoàng Hoa Thám (1858–1913)
Hoàng Hoa Thám (1858–1913), còn gọi là Đề Thám hay "Hùm thiêng Yên Thế", là thủ lĩnh xuất sắc của Khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp. Ông sinh ra tại Hưng Yên, trải qua tuổi thơ gian khó trước khi trở thành linh hồn của cuộc khởi nghĩa nông dân kéo dài gần 30 năm ở Bắc Giang
Hoàng Hoa Thám (1858–1913), còn gọi là Đề Thám hay "Hùm thiêng Yên Thế", là thủ lĩnh xuất sắc của Khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp. Ông sinh ra tại Hưng Yên, trải qua tuổi thơ gian khó trước khi trở thành linh hồn của cuộc khởi nghĩa nông dân kéo dài gần 30 năm ở Bắc Giang.
Thân thế và tuổi thơ
Tên thật là Trương Văn Thám (thuở nhỏ tên là Trương Văn Nghĩa).
Sinh năm 1858 tại làng Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.
Gia đình nghèo, theo cha mẹ di cư lên Sơn Tây rồi dời sang vùng rừng núi Yên Thế (Bắc Giang).
Sớm gia nhập các phong trào nghĩa quân địa phương để rèn luyện võ nghệ và ý chí đánh giặc.
Con đường lãnh đạo khởi nghĩa Yên Thế
Tham gia nhiều nghĩa binh khác nhau như phong trào của Đại Trân, Cai Kinh (Lạng Giang).
Lấy tên là Đề Dương, sau đổi thành Hoàng Hoa Thám (Đề Thám).
Năm 1892, sau khi Lương Văn Nắm (Đề Nắm) hy sinh, ông trở thành thủ lĩnh tối cao của phong trào Yên Thế.
Trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh vang dội như trận Hố Chuối (1890) và Đồng Hom (1892), khiến thực dân Pháp thiệt hại nặng nề.
Sử dụng linh hoạt chiến thuật du kích, kết hợp vừa đánh vừa hoà, buộc Pháp phải hai lần thương lượng và nhượng bộ vào các năm 1894 và 1897.
Cuối đời và di sản
Ngày 29/1/1909, Pháp huy động hơn 15.000 quân tổng tấn công quy mô lớn vào căn cứ Phồn Xương.
Ngày 10/2/1913, Hoàng Hoa Thám bị phản bội và sát hại, phong trào từ đó tan rã.
Ông là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và tài thao lược quân sự độc đáo trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc
