Hoàng Hoa Thám (2)

Hoàng Hoa Thám (1858–1913), tên thật là Trương Văn Nghĩa, còn gọi là Đề Thám hay “Hùm thiêng Yên Thế”, là lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa Yên Thế chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX. Ông được xem là biểu tượng của tinh thần yêu nước, kiên cường và bất khuất của nhân dân Việt Nam.

Hoàng Hoa Thám sinh tại làng Dị Chế, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình nông dân yêu nước. Từ nhỏ, ông đã tham gia các phong trào nghĩa binh và dần trở thành tướng lĩnh của nghĩa quân Đề Nắm. Sau khi Đề Nắm mất (1892), ông trở thành thủ lĩnh tối cao của phong trào nông dân Yên Thế — một trong những cuộc khởi nghĩa chống Pháp bền bỉ và lâu dài nhất, kéo dài gần 30 năm (1887–1913).

Dưới sự chỉ huy của ông, nghĩa quân Yên Thế áp dụng chiến thuật du kích linh hoạt, dựa vào địa hình rừng núi hiểm trở của Bắc Giang, Thái Nguyên, Hưng Hóa để gây tổn thất nặng nề cho quân Pháp. Hoàng Hoa Thám cũng khéo léo trong ngoại giao, có lúc hòa hoãn để củng cố lực lượng, có lúc lại tổ chức phản công mạnh mẽ, thể hiện tài thao lược và ý chí độc lập.

Ngày 10 tháng 2 năm 1913, ông bị phản bội và sát hại tại vùng rừng Yên Thế, Bắc Giang. Sự hy sinh của Hoàng Hoa Thám đánh dấu kết thúc phong trào Yên Thế, nhưng tinh thần chiến đấu bất khuất của ông trở thành nguồn cảm hứng cho các phong trào yêu nước về sau. Nhà yêu nước Phan Bội Châu từng gọi ông là “Chân tướng quân” – vị tướng quân chân chính.

Ngày nay, tên Hoàng Hoa Thám được đặt cho nhiều đường phố, trường học, và công trình tưởng niệm trên khắp Việt Nam. Nhà tưởng niệm ông được xây tại xã Dị Chế, Hưng Yên, như một biểu tượng tri ân người anh hùng dân tộc đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng đất nước.