Hoàng Hoa Thám

Hoàng Hoa Thám (1858–1913), thường gọi là Đề Thám hoặc Hùm xám Yên Thế, là thủ lĩnh tối cao của phong trào nông dân Yên Thế chống thực dân Pháp kéo dài gần 30 năm (1884–1913). Với thiên tài quân sự du kích xuất chúng, ông đã biến vùng rừng núi hiểm trở Yên Thế thành một pháo đài bất khả chiến bại, áp dụng chiến thuật "biết địch biết ta", đánh nhanh rút gọn, khiến quân Pháp nhiều lần khốn đốn và phải hai lần ký hợp đồng giảng hòa, nhượng bộ quyền quản lý vùng đất này. Không chỉ là một nhà quân sự tài ba, Đề Thám còn thể hiện tầm nhìn chính trị khi có quan hệ mật thiết với các nhà cách mạng tiền bối như Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh. Dù cuối cùng bị phản bội và sát hại vào năm 1913, cuộc khởi nghĩa Yên Thế do ông lãnh đạo là phong trào vũ trang chống Pháp kéo dài nhất, tiêu biểu nhất của nhân dân ta thời kỳ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, để lại bài học vô giá về chiến tranh du kích và lòng yêu nước quật cường.