Hoàng Hoa Thám (Đề Thám)

Hoàng Hoa Thám (1858–1913), tên thật Trương Văn Thám, quê gốc làng Dị Chế, Tiên Lữ, Hưng Yên, là thủ lĩnh cuộc Khởi nghĩa Yên Thế chống Pháp (1884–1913). Ông được mệnh danh “Hùm thiêng Yên Thế” nhờ tài chỉ huy nghĩa quân lập nhiều chiến công vang dội. Dưới sự lãnh đạo của Hoàng Hoa Thám, nghĩa quân Yên Thế cầm cự suốt gần 30 năm, từng đánh bại các trận càn lớn của Pháp (như trận Hố Chuối cuối 1890 và Đồng Hom 1892). Thực dân Pháp hai lần buộc phải giảng hòa với Đề Thám (1894 và 1897), nhượng bộ cho ông quản lý một vùng rộng ở Yên Thế. Năm 1913, Hoàng Hoa Thám bị ám hại, phong trào Yên Thế tan rã, nhưng ông vẫn lưu danh lịch sử như biểu tượng quật cường cuối thế kỷ XIX