Hoàng Hoa Thám (thế kỷ XIX–1913) – Hùm thiêng Yên Thế

Hoàng Hoa Thám, còn được gọi là Đề Thám, là lãnh tụ của cuộc khởi nghĩa Yên Thế ở vùng Bắc Giang ngày nay. Ông xuất thân trong hoàn cảnh nhiều biến động, sớm tham gia phong trào chống Pháp và dần trở thành người chỉ huy có uy tín trong lực lượng nông dân Yên Thế. Từ cuối thế kỷ XIX, ông tổ chức lực lượng dựa vào địa hình rừng núi, xây dựng căn cứ và tiến hành những trận đánh khiến quân Pháp gặp nhiều khó khăn. Cuộc khởi nghĩa Yên Thế kéo dài gần ba thập niên, thể hiện sức chiến đấu bền bỉ của nông dân trước sự xâm lược của thực dân Pháp. Dù lực lượng cuối cùng bị suy yếu và phong trào chấm dứt sau khi ông qua đời năm 1913, cuộc đấu tranh của Hoàng Hoa Thám vẫn để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử chống ngoại xâm Việt Nam.