Hoàng Kim Giao

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, Liệt sĩ Hoàng Kim Giao sinh năm 1942 tại phường Đông Hải, quận Hải An, thành phố Hải Phòng. Ông là một tri thức trẻ xuất sắc, từng được nhà nước cử đi du học và trở thành nghiên cứu sinh chuyên ngành Kỹ thuật Vô tuyến điện tại Liên Xô cũ. Với trình độ học vấn cao và tương lai rộng mở ở hậu phương hoặc các cơ sở nghiên cứu nước ngoài, nhưng khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt nhất năm 1965, Hoàng Kim Giao đã viết đơn tình nguyện xin trở về nước gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Anh được phân công về Binh chủng Công binh, đảm nhận trọng trách là cán bộ nghiên cứu kỹ thuật chuyên trách việc vô hiệu hóa bom mìn của Cục Nghiên cứu Kỹ thuật.

Trong giai đoạn chiến tranh phá hoại miền Bắc, không quân Mỹ đã thả xuống các trục đường giao thông huyết mạch ở Quảng Bình, Hà Tĩnh, Nghệ An hàng chục ngàn quả bom từ trường, bom nổ chậm, bom sóng âm thế hệ mới nhất. Đây là những loại vũ khí vô cùng tinh vi, được trang bị hệ thống ngòi nổ điện tử phức tạp, sẵn sàng phát nổ khi có tiếng động cơ xe cộ hoặc sự biến thiên của từ trường khi xe tải quân sự đi qua, nhằm biến các ngã ba đường thành những "vùng đất chết" không thể lưu thông.

Là một chuyên gia về vô tuyến điện, Hoàng Kim Giao hiểu rõ hơn ai hết mức độ nguy hiểm cực kỳ của các loại ngòi nổ này. Anh đã xung phong trực tiếp có mặt tại các tọa độ lửa khốc liệt nhất như Ngã ba Đồng Lộc, Truông Bồn, Phà Long Đại để trực tiếp nghiên cứu, đo đạc các thông số kỹ thuật và tìm ra nguyên lý hoạt động của từng loại bom từ trường Mỹ.

Không chịu ngồi trong phòng thí nghiệm an toàn, Hoàng Kim Giao đã trực tiếp tay trần, dùng các dụng cụ thô sơ tiếp cận từng quả bom nổ chậm nằm sâu dưới lòng đất hoặc lòng sông. Đã hàng chục lần, anh đối mặt giữa ranh giới sinh tử mỏng manh, cẩn trọng từng thao tác tháo gỡ ngòi nổ từ trường để tìm ra quy luật vô hiệu hóa chúng, rồi trực tiếp viết thành các tài liệu hướng dẫn kỹ thuật tháo gỡ bom gửi cho các đơn vị công binh và thanh niên xung phong toàn tuyến.

Nhờ có những nghiên cứu quả cảm và chính xác của Hoàng Kim Giao, hàng ngàn quả bom từ trường nguy hiểm đã bị vô hiệu hóa, mở đường cho những đoàn xe chở quân, chở đạn hàng đêm băng qua trọng điểm an toàn. Ngày 30/12/1968, trong khi đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tháo gỡ một quả bom từ trường thế hệ mới vô cùng phức tạp tại khu vực xã Nam Lim, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, một sự cố ngoài ý muốn đã xảy ra làm quả bom bất ngờ phát nổ dữ dội. Hoàng Kim Giao đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới tròn 26. Anh vĩnh viễn nằm lại nơi đất lửa Quảng Bình, dâng hiến trọn vẹn trí tuệ kiệt xuất và tuổi trẻ rực rỡ cho sự sống của những tuyến đường chi viện Tổ quốc.