Hoàng Lê Kha

Sinh năm 1917 tại vùng quê yên bình của Thanh Hóa, Hoàng Lê Kha sớm nuôi dưỡng lòng yêu nước. Từ Trường Bách nghệ Hà Nội, ông bước vào con đường hoạt động cách mạng, tham gia truyền bá quốc ngữ và đấu tranh dân chủ. Khi phong trào bị khủng bố, ông được điều vào Sài Gòn, hòa mình vào cuộc vận động thanh niên, sinh viên. Ai từng gặp ông đều nhớ hình ảnh một chàng trai vui tính, mê văn nghệ, từng hóa thân Nguyễn Trãi trên sân khấu những buổi diễn yêu nước ở Đa Kao, Gò Vấp. Nhưng đằng sau nét hiền hòa ấy là một ý chí sắt đá.Cách mạng Tháng Tám thành công, Hoàng Lê Kha trở thành cán bộ chủ chốt của Gia Định. Sau 1954, ông nhận nhiệm vụ về Tây Ninh. Giữa muôn vàn hiểm nguy, ông gây dựng phong trào, dìu dắt cơ sở, tổ chức những trận đánh táo bạo mở đầu cho cao trào đấu tranh vũ trang ở địa phương.Ngày 5-8-1959, trên đường công tác, Hoàng Lê Kha không may rơi vào tay địch. Biết không thể khuất phục ông, chính quyền ngụy dựng nên phiên “tòa án quân sự đặc biệt”. Trước vành móng ngựa, ông dõng dạc bảo vệ con đường cách mạng, lên án chế độ đàn áp và thẳng thắn nhận trách nhiệm của một người cộng sản.Bản án tử hình dành cho Hoàng Lê Kha đã châm ngòi làn sóng phản đối mạnh mẽ từ trong nước đến quốc tế. Mít-tinh, kiến nghị, đấu tranh ngoại giao lan rộng; nhân dân miền Nam tăng cường hoạt động vũ trang, riêng Tây Ninh còn cố tìm cách giải cứu người cán bộ thân yêu. Song rạng sáng 12-3-1960, trong cuộc hành quyết lén lút, ông bị xử bằng máy chém và trở thành người cuối cùng chịu cái luật man rợ ấy. Sự phẫn nộ khiến chế độ ngụy buộc phải vĩnh viễn từ bỏ công cụ khủng bố thời trung cổ.Hoàng Lê Kha ngã xuống khi mới 44 tuổi, để lại sự kính trọng và thương tiếc sâu đậm. Năm 1997, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tại Tây Ninh, khu tưởng niệm ông được xây dựng trang trọng; ngôi trường mang tên ông trở thành niềm tự hào của địa phương. Tấm bia đỏ nơi tượng đài khắc lời bất tử: “Hoàng Lê Kha sống mãi với non sông”.