Hoàng Lê Kha: Khí phách hiên ngang trước máy chém Luật 10/59 (1917 - 1960)

Vào cuối thập niên 1950, nhằm dìm phong trào cách mạng miền Nam trong biển máu, chính quyền Ngô Đình Diệm đã ban hành Đạo luật 10/59 khét tiếng. Đạo luật này cho phép thành lập các Tòa án quân sự đặc biệt, kéo lê những chiếc máy chém thời trung cổ đi khắp các tỉnh miền Nam để xét xử và hành quyết tại chỗ những người bị tình nghi là cộng sản mà không cần qua điều tra. Sự hy sinh bi tráng của đồng chí Hoàng Lê Kha (quê ở Thanh Hóa, hoạt động tại Tây Ninh) chính là bản cáo trạng đanh thép nhất cho sự tàn bạo này.

Là Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Tây Ninh, Hoàng Lê Kha đã lãnh đạo quần chúng bám trụ xây dựng cơ sở cách mạng trong những năm tháng đen tối nhất. Năm 1959, do bị chỉ điểm, ông sa vào tay giặc. Mặc cho kẻ thù dùng mọi cực hình tra tấn dã man hòng khai thác thông tin về các cơ sở bí mật, Hoàng Lê Kha vẫn một mực kiên trung, bảo vệ an toàn cho tổ chức. Bất lực trước ý chí của ông, Tòa án quân sự đặc biệt của chính quyền Sài Gòn đã tuyên án tử hình.

Sáng sớm ngày 12 tháng 3 năm 1960, chúng đưa ông ra hành quyết bằng máy chém. Trước lưỡi dao lạnh lẽo của công cụ giết người tàn bạo nhất, Hoàng Lê Kha không hề tỏ ra run sợ. Ông từ chối bịt mắt, điềm tĩnh nhìn thẳng vào bọn đao phủ và cất tiếng hô vang những khẩu hiệu trung thành với cách mạng. Ông là người chiến sĩ cộng sản cuối cùng bị xử tử bằng máy chém tại miền Nam Việt Nam. Cái chết lẫm liệt của ông không những không làm quần chúng khiếp sợ như dự tính của kẻ thù, mà ngược lại, đã thổi bùng lên ngọn lửa căm phẫn tột độ, trở thành mồi lửa trực tiếp châm ngòi cho phong trào "Đồng Khởi" long trời lở đất lan rộng khắp miền Nam ngay trong năm đó.