Hoàng Minh Đạo – Người đặt nền móng cho ngành tình báo quân sự Việt Nam
Hoàng Minh Đạo (tên khai sinh Đào Phúc Lộc), sinh ra tại Móng Cái (Quảng Ninh) trong một gia đình viên chức giàu truyền thống yêu nước, là một trong những cán bộ đầu tiên đặt nền móng cho ngành tình báo quân sự Việt Nam ngay từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.
Tham gia cách mạng từ khi còn rất trẻ, ông hoạt động trong phong trào thanh niên, học sinh yêu nước tại Hải Phòng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1939. Từ một liên lạc viên, ông nhanh chóng trưởng thành trong thực tiễn đấu tranh, trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của công tác tình báo – binh vận trong những năm đầu kháng chiến.
Trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp và đặc biệt là thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, ông đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng như Trưởng phòng tình báo đầu tiên của Quân ủy hội, Trưởng ban quân báo Nam Bộ, Phó Ban binh vận Trung ương Cục miền Nam, Ủy viên Thường vụ Khu ủy Sài Gòn – Gia Định, Bí thư Khu ủy và Chính ủy lực lượng Biệt động Sài Gòn. Với nhiều bí danh hoạt động như Lê Minh Đạo, Năm Đời, ông đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng hệ thống tình báo và binh vận sâu rộng ngay trong lòng địch.
Ông là một trong những người sáng lập và phát triển nền móng cho Ban địch tình Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời đặt cơ sở lý luận và tổ chức cho công tác tình báo chiến lược của cách mạng miền Nam. Những đóng góp của ông có ý nghĩa đặc biệt trong việc xây dựng lực lượng bí mật, phục vụ trực tiếp cho các nhiệm vụ chiến lược của Trung ương Cục.
Đêm 24 rạng sáng 25 tháng 12 năm 1961, trong khi trên đường về dự họp tại Trung ương Cục, ông cùng đồng đội đã hy sinh do lọt vào ổ phục kích trên sông Vàm Cỏ Đông. Sự hy sinh của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng đội và cách mạng miền Nam.
Ghi nhận những cống hiến to lớn đó, năm 1998 ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, và năm 1999 được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh.
Hoàng Minh Đạo được xem là một trong những biểu tượng tiêu biểu của ngành tình báo quân sự Việt Nam – người đã đặt những viên gạch đầu tiên cho một lực lượng thầm lặng nhưng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
