Hoàng Minh Đạo: Vị "Thủ trưởng" đầu tiên huyền thoại của ngành Tình báo (1923 - 1969)
Trong thế giới thầm lặng của ngành tình báo quân sự Việt Nam, Hoàng Minh Đạo (tên thật là Đào Phúc Lộc, quê ở Móng Cái, Quảng Ninh) là một cái tên huyền thoại, người đã đặt những viên gạch đầu tiên kiến tạo nên lực lượng này. Tháng 10 năm 1945, khi mới 22 tuổi, bằng trí thông minh tuyệt đỉnh và lòng trung thành tuyệt đối, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp tin tưởng giao trọng trách làm Trưởng phòng Tình báo đầu tiên của Bộ Tổng Tham mưu.
Bắt tay vào việc với "ba không": không kinh nghiệm, không tài liệu, không máy móc, người thanh niên trẻ tuổi ấy đã mày mò xây dựng mạng lưới tình báo từ con số không. Ông đào tạo ra thế hệ điệp viên đầu tiên, thiết lập các tuyến giao thông liên lạc bí mật, và trực tiếp chỉ đạo những điệp vụ xuất sắc luồn sâu vào lòng địch trong thời kỳ đầu chống Pháp. Các điệp viên dưới sự dẫn dắt của ông đã cung cấp vô số tin tức mang tính chiến lược, giúp Bộ Thống soái đập tan nhiều âm mưu càn quét của quân viễn chinh Pháp.
Bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, Hoàng Minh Đạo tình nguyện vượt Trường Sơn vào chiến trường miền Nam khốc liệt, đảm nhiệm chức vụ Phân viện trưởng Phân viện Tình báo miền Nam, trực tiếp chỉ đạo mạng lưới điệp báo nội đô Sài Gòn. Đêm 24 tháng 12 năm 1969, trên đường đi công tác dọc sông Vàm Cỏ Đông, thuyền của ông không may lọt vào ổ phục kích của địch. Giữa làn mưa đạn, ông đã chiến đấu đến cùng để thu hút hỏa lực, tạo đường sống cho đồng đội rút lui và bảo vệ an toàn cho các tài liệu tuyệt mật. Ông hy sinh anh dũng và thân xác hòa vào dòng sông Vàm Cỏ. Sự cống hiến thầm lặng mà vĩ đại của ông đã để lại nền móng vững chắc cho ngành tình báo Việt Nam đi đến ngày toàn thắng.
