Hoàng Minh Thảo

Sinh năm 1921 tại Hưng Yên, ông tham gia cách mạng sớm, từng học quân sự ở Liễu Châu, rồi kinh qua nhiều cương vị quan trọng trong kháng chiến chống Pháp. Giai đoạn làm Hiệu trưởng Học viện Quân sự sau 1954 giúp ông tích lũy vốn lý luận phong phú, để rồi khi trở lại chiến trường từ 1966, những kiến thức ấy được mài sắc bằng thực tiễn ở “chảo lửa” Tây Nguyên.Đầu năm 1975, khi được giao chỉ huy toàn bộ Chiến dịch Tây Nguyên, Hoàng Minh Thảo đã thể hiện tầm nhìn chiến lược đặc biệt. Từ năm 1973, ông đã đề xuất đánh Buôn Ma Thuột thay vì Kon Tum hay Pleiku. Buôn Ma Thuột nằm ở trung tâm Nam Tây Nguyên, là giao điểm nhiều tuyến đường, nhưng lực lượng phòng thủ lại sơ hở. Đánh vào đây là đánh vào huyệt đạo.Để biến ý tưởng thành thắng lợi, ông tổ chức một chuỗi biện pháp chuẩn xác: điều binh thần tốc, tạo thế chia cắt, bao vây, cô lập Buôn Ma Thuột và đặc biệt là nghi binh lừa địch. Trong khi các sư đoàn chủ lực bí mật áp sát Nam Tây Nguyên, đài vô tuyến của các đơn vị ở Bắc Tây Nguyên vẫn duy trì phát sóng, tung “tin giả” khiến Bộ Tư lệnh Quân đoàn II ngụy tin rằng hướng tiến công chính vẫn là Kon Tum - Pleiku.Sư đoàn 968 được giao nhiệm vụ “vừa đánh, vừa la” ở Bắc Tây Nguyên, mở những trận tập kích giả, làm đối phương rối như tơ vò. Nhìn vào bề nổi, quân đội Sài Gòn tưởng ta đang dồn quân về phía bắc; còn thực tế, thế trận ở Buôn Ma Thuột bị khóa chặt từng ngày. Tướng Phạm Văn Phú (sinh năm 1928) - Tư lệnh Quân đoàn II ngụy vẫn tin rằng hướng chủ yếu của ta là Kon Tum - Pleiku. Mọi tín hiệu nghi binh, mọi “chuyển động giả” do Sư đoàn 968 thực hiện khiến ông ta hoàn toàn lạc hướng.Khi quân ta bất ngờ nổ súng sáng 10/3/1975, toàn bộ phòng thủ Buôn Ma Thuột nhanh chóng tê liệt. Các đợt đổ quân của Sư đoàn 23 và Trung đoàn 45 ngụy lần lượt sa vào trận địa phục kích được giăng sẵn. Đến 11/3, thị xã hoàn toàn thất thủ. Chiến dịch Tây Nguyên lập tức trở thành “cơn địa chấn”, buộc Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh rút bỏ Pleiku - Kon Tum, dẫn đến cuộc rút chạy hỗn loạn trên đường số 7.Không dừng lại ở chiến thắng Buôn Ma Thuột, Tư lệnh Hoàng Minh Thảo chủ động đề nghị phát triển tiến công xuống đồng bằng ven biển. Được chấp thuận, ông chỉ huy lực lượng đánh chiếm Phú Bổn, Khánh Hòa, Bình Định, cắt rời Quân khu I khỏi trung tâm Sài Gòn, mở đường cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.Đến sáng ngày 29 tháng 4 tại tư dinh số 19 đường Gia Long, Sài Gòn, tướng Phú đã tự sát bằng một liều thuốc độc cực mạnh kết thúc cuộc đời của kẻ tay sai 2 lần bại trận (lần 1 theo Pháp bại trận và bị bắt ở Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5 năm 1954).