HOÀNG MINH THẢO – VỊ TƯ LỆNH CỦA ĐÒN “ĐIỂM HUYỆT” BUÔN MA THUỘT

1. Người tướng gắn bó với Tây Nguyên

Hoàng Minh Thảo tên thật Tạ Thái An, quê ở Kim Động, Hưng Yên. Ông tham gia cách mạng và quân đội từ sớm, trưởng thành qua các cuộc kháng chiến và có nhiều năm gắn bó với chiến trường Tây Nguyên.

Chính quá trình hoạt động lâu dài tại địa bàn này giúp ông hiểu khá sâu về địa hình, lực lượng và cách bố trí của đối phương. Những hiểu biết ấy sau này trở thành một lợi thế quan trọng khi ông được giao chỉ huy Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975.

2. Vì sao lại chọn Buôn Ma Thuột?

Trước cuộc Tổng tiến công năm 1975, một câu hỏi quan trọng được đặt ra: nếu mở chiến dịch ở Tây Nguyên thì phải đánh vào đâu?

Hoàng Minh Thảo cho rằng Buôn Ma Thuột là mục tiêu đặc biệt quan trọng. Thành phố này không phải nơi có hệ thống phòng thủ mạnh nhất của đối phương ở Tây Nguyên, nhưng lại có vị trí chiến lược. Nếu chiếm được Buôn Ma Thuột, thế phòng thủ của đối phương trên toàn Tây Nguyên có thể bị đảo lộn.

3. Một quyết định táo bạo

Năm 1973, trong cuộc họp chuẩn bị cho chiến cuộc năm 1975, Hoàng Minh Thảo đã đề xuất chọn Buôn Ma Thuột làm hướng tiến công chủ yếu. Đề xuất này được Đại tướng Võ Nguyên Giáp tán thành.

Nhưng chọn mục tiêu chỉ là bước đầu. Điều khó hơn là phải khiến đối phương không nhận ra hướng tiến công thật sự. Nếu địch biết trước, họ có thể điều lực lượng về bảo vệ Buôn Ma Thuột và biến nơi đây thành một trận địa cực kỳ khó đánh.

4. Nghi binh để giấu hướng tiến công

Bộ Tư lệnh Chiến dịch Tây Nguyên do Hoàng Minh Thảo làm Tư lệnh đã tổ chức nhiều hoạt động nghi binh, khiến đối phương chú ý nhiều hơn đến khu vực phía Bắc Tây Nguyên.

Trong khi đó, lực lượng chủ yếu được tập trung ở Nam Tây Nguyên và hướng Buôn Ma Thuột. Đây là một trong những điểm nổi bật trong nghệ thuật chỉ huy của chiến dịch: không chỉ dùng sức mạnh quân sự mà còn dùng cách bố trí lực lượng và thông tin để đánh lừa đối phương.

5. Cắt đường trước khi đánh thành phố

Ngày 4/3/1975, lực lượng ta bắt đầu đánh cắt Quốc lộ 19 ở phía Đông Pleiku. Ngày hôm sau, các đơn vị tiếp tục chia cắt Đường 21, tuyến giao thông quan trọng nối Nha Trang – Ninh Hòa với Buôn Ma Thuột.

Những trận đánh này khiến Buôn Ma Thuột dần bị cô lập. Khi đường tiếp viện bị cắt, khả năng đối phương đưa quân đến ứng cứu trở nên khó khăn hơn.

6. Đòn đánh vào Buôn Ma Thuột

Ngày 10/3/1975, quân ta mở cuộc tiến công vào Buôn Ma Thuột. Các lực lượng bộ binh, xe tăng, pháo binh và đặc công phối hợp tiến công nhiều mục tiêu.

Đến ngày 11/3, quân ta cơ bản làm chủ thị xã. Đây là một thắng lợi có ý nghĩa rất lớn, bởi Buôn Ma Thuột là mục tiêu then chốt của toàn bộ chiến dịch.

7. Không dừng lại sau khi chiếm mục tiêu

Một điểm quan trọng trong chỉ huy chiến dịch là Hoàng Minh Thảo không coi việc chiếm Buôn Ma Thuột là kết thúc. Ông cùng Bộ Tư lệnh tiếp tục theo dõi phản ứng của đối phương.

Khi lực lượng đối phương rút khỏi Tây Nguyên theo Đường 7, Bộ Tư lệnh chiến dịch nhận định đây là thời cơ thuận lợi để truy kích. Đêm 16/3, Bộ Tư lệnh họp và quyết định tổ chức lực lượng truy kích, đánh vào đội hình đang rút chạy.

8. Chiến thắng làm thay đổi cục diện

Chiến dịch Tây Nguyên đã làm thay đổi căn bản thế chiến lược trên chiến trường miền Nam. Sau khi mất Tây Nguyên, hệ thống phòng thủ của đối phương nhanh chóng rơi vào tình trạng bị động.

Thắng lợi này tạo điều kiện để Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương nhận định thời cơ giải phóng hoàn toàn miền Nam đã đến sớm hơn dự kiến. Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 từ đó phát triển với tốc độ rất nhanh.

9. Một bài học về nghệ thuật quân sự

Hoàng Minh Thảo về sau trở thành Thượng tướng, Giáo sư và Viện trưởng Viện Chiến lược Quân sự. Ông dành nhiều thời gian nghiên cứu, tổng kết nghệ thuật quân sự và truyền lại kinh nghiệm cho các thế hệ sĩ quan.

Câu chuyện Hoàng Minh Thảo cho thấy đôi khi sức mạnh của một chiến dịch không nằm ở việc đánh vào nơi mạnh nhất mà là lựa chọn đúng nơi có thể tạo ra sự thay đổi lớn nhất. Buôn Ma Thuột chính là một mục tiêu như vậy. Một quyết định lựa chọn mục tiêu, kết hợp với nghi binh và cách tổ chức lực lượng phù hợp, đã góp phần tạo nên bước ngoặt của mùa Xuân 1975.