Hoàng Ngân
Hoàng Ngân (1921–1949), tên thật Phạm Thị Vân, là một nữ cán bộ cách mạng tiêu biểu của Việt Nam trong giai đoạn đấu tranh giành độc lập và những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Bà được biết đến là Bí thư đầu tiên của Trung ương Đoàn Phụ nữ Cứu quốc Việt Nam (tiền thân của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam) và có vai trò quan trọng trong việc xây dựng phong trào phụ nữ cách mạng.
Hoạt động cách mạng
Ngay từ tuổi thiếu niên, Hoàng Ngân tham gia phong trào dân chủ tại Hải Phòng. Năm 1938, khi mới 17 tuổi, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và tham gia xây dựng cơ sở quần chúng trong công nhân, tiểu thương. Bà nhiều lần làm công tác liên lạc, vận động phụ nữ và từng bị chính quyền thực dân bắt giam vì hoạt động cách mạng nhưng vẫn tiếp tục hoạt động sau khi được trả tự do.
Những năm bị giam giữ và trở lại hoạt động
Năm 1941, trong một cuộc họp cán bộ tại Hà Đông, bà bị bắt lần thứ hai và bị kết án 12 năm tù, giam tại Nhà tù Hỏa Lò. Trong thời gian bị giam, bà tham gia tổ chức các hoạt động đấu tranh của tù chính trị, vận động cải thiện điều kiện sinh hoạt và giáo dục chính trị cho nữ tù. Sau sự kiện Nhật đảo chính Pháp ngày 9/3/1945, bà vượt ngục và tiếp tục tham gia chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám với cương vị Bí thư Đoàn Phụ nữ Cứu quốc Hà Nội.
Đóng góp cho phong trào phụ nữ
Sau năm 1945, Hoàng Ngân đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo trong công tác phụ vận. Cuối năm 1947, bà được cử làm Bí thư Trung ương lâm thời Đoàn Phụ nữ Cứu quốc Việt Nam. Bà cũng là Chủ nhiệm đầu tiên của báo Phụ nữ Việt Nam (tiền thân là Tiếng gọi phụ nữ), góp phần xây dựng hệ thống tuyên truyền và tổ chức phong trào phụ nữ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
Di sản
Hoàng Ngân qua đời ngày 17/7/1949 tại chiến khu Việt Bắc khi mới 28 tuổi sau thời gian dài bị bệnh. Sau khi mất, bà được truy tặng nhiều phần thưởng và danh hiệu cao quý, trong đó có danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (truy tặng năm 2007) và Huân chương Hồ Chí Minh (truy tặng năm 2009). Nhiều tuyến đường, trường học và đơn vị ở Việt Nam được đặt theo tên Hoàng Ngân để ghi nhớ những đóng góp của bà đối với cách mạng và phong trào phụ nữ Việt Nam.
