Hoàng Văn Quyết
Suốt nửa thế kỷ qua, trong lịch sử phòng không thế giới, có một cái tên của Việt Nam vẫn đứng sừng sững như một cột mốc không thể vượt qua. Đó là người lính bình dị, dân tộc Tày, quê ở xã Y Tịch, huyện Chi Lăng, Lạng Sơn - ông Hoàng Văn Quyết (1952 - 1992), xạ thủ phòng không giữ kỷ lục bắn rơi nhiều máy bay nhất thế giới trong suốt 50 năm qua.
Hoàng Văn Quyết nhập ngũ năm 1971, tuổi đôi mươi đã khoác ba lô đi thẳng vào cuộc chiến khốc liệt. Chỉ sau vài năm, ông đã đã trở thành một biểu tượng. Năm 1976, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và đến năm 1988, mang quân hàm Thiếu tá.Thành tích tặng thưởng của ông nhiều đến mức… gần như thành truyền thuyết: 13 lần “Dũng sĩ diệt máy bay”, 3 Huân chương Chiến công và hàng loạt huân, huy chương khác. Nhưng điều khiến cả thế giới quân sự phải nghiêng mình chính là con số 16 máy bay bị ông bắn hạ, trong đó 12 chiếc rơi tại chỗ. Một kỷ lục đến nay chưa một cá nhân nào trên thế giới xô đổ được.Năm 1972, ông Hoàng Văn Quyết Quyết chiến đấu trong Tiểu đoàn 172, đơn vị tên lửa phòng không vác vai đầu tiên của Việt Nam, được Liên Xô trực tiếp huấn luyện và trang bị loại tên lửa A-72. Nhỏ gọn, cơ động, bắn nhanh và chính xác… A-72 trở thành “cơn ác mộng” của mọi loại máy bay tầm thấp. Chỉ sau vài tháng huấn luyện cấp tốc, những người lính trẻ của Tiểu đoàn 172 vượt Trường Sơn vào Nam. Từ 1972 đến 1975, Tiểu đoàn 172 đã bắn rơi tổng cộng 157 máy bay. Nổi bật nhất vẫn là người lính quê Y Tịch với 16 chiến công, được đồng đội gọi vui là “mắt thần A-72”.Danh sách máy bay bị ông bắn hạ kéo dài từ tiêm kích, cường kích đến vận tải và trực thăng. Từ những F-5 tối tân, A-37, AD-6 Skyraider, L-19, cho tới những “khủng long thép” như C-130, C-123. Nhưng nhiều nhất là trực thăng, đặc biệt UH-1A và CH-47 Chinook, loại trực thăng vận tải hạng nặng mà đến nay vẫn đứng trong nhóm tốt nhất thế giới.Ngày 23/9/1972, ông lập chiến công mà giới phòng không quốc tế đến nay vẫn nhắc lại: bắn rơi tại chỗ một chiếc CH-47 chở gần 30 lính. Rồi còn những trận “bắt đôi”, mỗi trận hạ liền 2 máy bay: Củ Chi (10/1972), Bù Bông (12/1973), Đức Huệ (4/1974)...Đến giờ, nhiều tài liệu quân sự thế giới vẫn nhắc đến ông như một hiện tượng đặc biệt của nghệ thuật phòng không. Một người lính Việt Nam khiêm nhường, gan góc đã viết nên kỷ lục phòng không thế giới mà chính các chuyên gia quốc tế cũng thừa nhận có thể sẽ không bao giờ bị phá vỡ.
