HOÀNG VĂN THÁI - Người tham mưu trưởng của những chiến dịch lớn, từ Biên giới đến Điện Biên Phủ

Sau khi dựng xong bộ máy tham mưu, Hoàng Văn Thái không ngồi lại trong văn phòng. Ông xuống thẳng các chiến dịch, giữ vai trò tham mưu trưởng, nghĩa là người biến ý định chiến lược của Bộ Chỉ huy thành kế hoạch cụ thể, bảo đảm cho từng đơn vị biết mình phải làm gì, ở đâu, vào lúc nào.

Mùa thu đông năm 1947, khi quân Pháp mở cuộc tiến công lên Việt Bắc, ông là chỉ huy trưởng Mặt trận Bắc Kạn – Đường số 3. Sang năm 1950, trong chiến dịch Biên giới, ông là tham mưu trưởng chiến dịch và trực tiếp chỉ huy mặt trận Đông Khê. Với ông, cứ điểm Đông Khê có vai trò đặc biệt: đánh thắng ở đó là tạo thế cho cả chiến dịch, nên không thể xem nhẹ.

Tiếp đó, tên ông xuất hiện trong nhiều chiến dịch khác của cuộc kháng chiến chống Pháp: Trung Du, Đường 18, Hà – Nam – Ninh, Hòa Bình, Tây Bắc và Thượng Lào. Theo báo Dân Việt, từ Biên giới năm 1950 đến Điện Biên Phủ năm 1954, ông luôn có mặt ở những điểm nóng và trực tiếp theo dõi, chỉ đạo công tác tác chiến.

Ở phần lớn các chiến dịch ấy, ông còn là Đảng ủy viên, tức là tham gia cả việc bàn định phương hướng lẫn việc tổ chức thực hiện. Theo bài viết của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cơ quan do ông đứng đầu từ những ngày đầu đã quen cử cán bộ xuống tận đơn vị để nắm quân số, vũ khí, trang bị. Nếp làm việc ấy được ông mang theo ra mặt trận: muốn chỉ huy đúng, trước hết phải biết rõ mình đang có gì trong tay.

Chiến dịch Điện Biên Phủ là thử thách lớn nhất. Trước đó, ông trực tiếp đi khảo sát cứ điểm Nà Sản để hiểu rõ cách đối phương tổ chức phòng thủ. Khi kế hoạch còn dự kiến đánh nhanh, ông băn khoăn những câu hỏi rất thực tế: làm sao đưa pháo vào trận địa, làm sao hạn chế máy bay và pháo binh của đối phương.

Công việc của người tham mưu thường ít được nhắc tên. Nhưng một chiến dịch lớn chỉ thắng được khi từng lực lượng đến đúng chỗ, đúng lúc, được tiếp tế đủ và có thông tin chính xác về đối phương. Những việc ấy chính là phần việc hằng ngày của Hoàng Văn Thái và các cán bộ tham mưu mà ông đã đào tạo từ những ngày đầu thành lập quân đội.

Nguồn tham khảo: (1) Đại tá, ThS Nguyễn Văn Bình, “Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái: Người đặt nền móng xây dựng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam”, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (nguồn: qdnd.vn), 12/9/2025, https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3098/75783/tong-tham-muu-truong-hoang-van-thai-nguoi-djat-nen-mong-xay-dung-bo-tong-tham-muu-quan-djoi-nhan-dan-viet-nam.html; (2) Báo Nhân Dân, trang đặc biệt về Hoàng Văn Thái, https://special.nhandan.vn/hoang-van-thai/index.html; (3) Báo Dân Việt, “Cánh tay phải của Đại tướng Võ Nguyên Giáp 30 tuổi được Bác giao trọng trách là ai?”, 20/3/2025.