Hoàng Văn Thái: Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên và nhà chiến lược quân sự xuất sắc
Dựa trên các tư liệu lịch sử - quân sự chính thống từ Cổng thông tin điện tử Bộ Quốc phòng, Báo Quân đội nhân dân, Báo Nhân Dân cùng hệ thống tư liệu di sản lịch sử quân sự, bài viết khắc họa cuộc đời và sự nghiệp cống hiến xuất sắc của Đại tướng Hoàng Văn Thái (1915–1986). Là Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam, ông đã có đóng góp to lớn trong việc xây dựng Bộ Tổng Tham mưu – cơ quan tham mưu chiến lược tối cao của Quân đội. Với tư duy tham mưu tác chiến sắc bén và bản lĩnh chỉ huy kiệt xuất, ông đã trực tiếp tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch lịch sử, góp phần quan trọng vào thắng lợi của hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc.
1. Thân thế, giác ngộ cách mạng và hành trình trở thành Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên
Đại tướng Hoàng Văn Thái (tên thật là Hoàng Văn Xiêm) sinh ngày 1 tháng 5 năm 1915 tại xã Tây An, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình – vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Sinh ra trong một gia đình nông dân, ông sớm tiếp thu tư tưởng tiến bộ, tham gia các hoạt động cách mạng từ những năm 1936 và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1938.
Sau khi được cử đi học quân sự tại Trung Quốc, tháng 9 năm 1945, ngay sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tin tưởng giao cho ông nhiệm vụ thành lập Bộ Tổng Tham mưu và đảm nhiệm chức vụ Tổng Tham mưu trưởng đầu tiên khi mới 30 tuổi. Ông đã đặt những gạch đá đầu tiên xây dựng cơ quan tham mưu chiến lược của Quân đội nhân dân Việt Nam.
2. Dấu ảnh chỉ đạo tham mưu chiến lược qua hai cuộc kháng chiến
Trong suốt sự nghiệp quân sự lẫy lừng, Đại tướng Hoàng Văn Thái luôn thể hiện tài năng thiên bẩm về công tác tham mưu và chỉ huy tác chiến chiến dịch:
Kháng chiến chống Pháp: Trực tiếp trên cương vị Tổng Tham mưu trưởng kiêm Tham mưu trưởng các chiến dịch lớn, ông đã cùng Bộ Tổng Tư lệnh lập kế hoạch và chỉ đạo các chiến dịch lịch sử như Chiến dịch Biên giới 1950 và Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954, góp phần đập tan ách thống trị của thực dân Pháp.
Kháng chiến chống Mỹ: Khi chiến trường miền Nam bước vào giai đoạn quyết liệt, ông được cử vào Nam giữ chức Tư lệnh Quân phóng miền Nam (R), Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam. Ông đã chỉ đạo xây dựng lực lượng, phát triển thế trận chiến tranh nhân dân và trực tiếp tham gia chỉ đạo các chiến dịch Mậu Thân 1968, Chiến dịch giải phóng miền Nam mùa xuân 1975.
3. Đóng góp xây dựng Quân đội chính quy và di sản tôn vinh ngàn đời
Sau ngày đất nước hoàn toàn thống nhất, ông đảm nhiệm chức vụ Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Ủy viên Trung ương Đảng, đóng góp nhiều công sức vào việc tổng kết chiến tranh, phát triển khoa học quân sự và xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam tiến lên chính quy, hiện đại.
Đại tướng Hoàng Văn Thái đột ngột từ trần ngày 2 tháng 7 năm 1986 tại Hà Nội, thọ 71 tuổi. Để ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc của ông, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông Huân chương Sao Vàng cao quý. Tên của ông được trân trọng đặt cho nhiều đại lộ, đường phố lớn và trường học trên khắp cả nước, mãi mãi là niềm tự hào của Quân đội và Nhân dân Việt Nam.
