HOÀNG VĂN THÁI - Từ chiến trường miền Nam đến mùa Xuân 1975
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Hoàng Văn Thái tiếp tục gắn bó với quân đội trong những năm hòa bình ở miền Bắc, rồi lại ra đi khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt. Tháng 3 năm 1966, ông vào miền Nam truyền đạt Nghị quyết 12 của Trung ương cho lãnh đạo và chỉ huy các chiến trường.
Sau đó ông giữ những trọng trách ở Khu 5: quyền Bí thư Khu ủy, Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 5. Tháng 10 năm 1967, ông được cử làm Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Phó Bí thư Quân ủy Miền và Tư lệnh Bộ Chỉ huy Miền. Trong những năm đó, ông có mặt ở chiến trường đúng thời kỳ diễn ra Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.
Ông tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn ở miền Nam trong giai đoạn này: chiến dịch Chen La I (tháng 6 năm 1970), chiến dịch Toàn thắng (tháng 2 năm 1971), chiến dịch Chen La II (tháng 8 năm 1971). Năm 1972, ông giữ chức tư lệnh kiêm chính ủy trong chiến dịch tiến công tổng hợp ở Quân khu 8.
Sau Hiệp định Paris năm 1973, ông trở ra miền Bắc, làm Phó Tổng Tham mưu trưởng thứ nhất, phụ trách tác chiến và chi viện cho các chiến trường. Năm 1975, ông cùng Võ Nguyên Giáp, Song Hào và Vũ Xuân Chiêm bàn kế hoạch giải phóng Tây Nguyên. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, ông là Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng chi viện chiến trường. Theo báo Dân Việt, khi Văn Tiến Dũng trực tiếp chỉ huy mặt trận ở miền Nam, trên thực tế ông đảm nhiệm vai trò Tổng Tham mưu trưởng thay ông Dũng, đồng thời điều phối chi viện cho chiến trường.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương, Ủy viên Trung ương Đảng các khóa III, IV, V và đại biểu Quốc hội khóa VII. Ông được tặng Huân chương Sao Vàng, Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều huân chương cao quý khác. Ông qua đời năm 1986, thọ 71 tuổi. Báo Nhân Dân mô tả ông là người nhân hậu, tình nghĩa, được quân và dân mến phục. Tên ông được đặt cho nhiều con đường trên cả nước, và đến hôm nay cơ quan tham mưu quân đội vẫn mang dấu ấn của những ngày đầu ông xây dựng.
Nguồn tham khảo: (1) Đại tá, ThS Nguyễn Văn Bình, “Tổng Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái: Người đặt nền móng xây dựng Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam”, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (nguồn: qdnd.vn), 12/9/2025, https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3098/75783/tong-tham-muu-truong-hoang-van-thai-nguoi-djat-nen-mong-xay-dung-bo-tong-tham-muu-quan-djoi-nhan-dan-viet-nam.html; (2) Báo Nhân Dân, trang đặc biệt về Hoàng Văn Thái, https://special.nhandan.vn/hoang-van-thai/index.html; (3) Báo Dân Việt, “Cánh tay phải của Đại tướng Võ Nguyên Giáp 30 tuổi được Bác giao trọng trách là ai?”, 20/3/2025.
